VERBETERDE PASSIEVE ONTVANGER VOOR DE
BTTF 2004 LUISTER- EN ZELFBOUW WEDSTRIJD
(2004)
CLICK HERE FOR THE ENGLISH VERSION
De verbeterde passieve ontvanger. In plaats van het gebruikelijke kristaltelefoontje is een Philips hoofdtelefoon
model HS415 gebruikt met gelijke of zelfs betere gevoeligheid en een veel betere audio kwaliteit!
BTTF contest!
Voor diegene die het nog niet weet:
Van 25 tot 31 december wordt een luisterwedstrijd georganiseerd waarvan de naam Back To The Future (BTTF) is. De uitdaging is om met een passieve ontvanger zoveel mogelijk middengolf stations te ontvangen.
Een passieve ontvanger is een ontvanger zonder actieve versterkende elementen. Er is overigens ook een kortegolf versie van deze wedstrijd.
Klik HIER wanneer je het gezipte bttf2004log.doc log wilt lezen van de stations die ik kon ontvangen tijdens de BTTF 2004 met deze passieve ontvanger. Er zijn 76 verschillende middengolf stations ontvangen waarvan de identiteit kon worden vastgesteld maar er zijn ook nog een aantal onbekende stations gehoord.
Klik HIER wanneer je het gezipte bttf2005log.doc log wilt lezen van de stations die ik kon ontvangen tijdens de BTTF 2005 met deze passieve ontvanger.
Klik HIER wanneer je het gezipte bttf2006log.doc log wilt lezen van de stations die ik kon ontvangen tijdens de BTTF 2006 met deze passieve ontvanger.
Binnenkant
Verbeteringen van de BTTF 2004 ontvanger ten opzichte van de BTTF 2003 ontvanger
Deze ontvanger heeft ook de antenne afstemeenheid om de selectiviteit en gevoeligheid te verbeteren.
Maar hij heeft ook een extra L/C filter dat (met S4) als een filter voor extra selectiviteit of als notch filter voor het onderdrukken van sterke stations kan worden gebruikt. Alle spoelen zijn nu gewikkeld met litze draad. De variabele condensator met vertraging heeft een gekalibreerde frequentie schaal zodat de stations veel sneller herkend kunnen worden dan met de oude ontvanger.
Verder is het nu ook mogelijk om een germanium of een schottky diode te selecteren (met S8). Soms is de germanium diode beter, soms de schottky diode. Dit was een duidelijk verschil met de ervaringen met de BTTF 2003 ontvanger, in 2003 was de germanium diode altijd beter....
De diode detector is niet direkt verbonden met een kristaltelefoon. Uit experimenten bleek dat de gevoeligheid beter is wanneer een audio transformator wordt toegepast en dat de kristaltelefoon op een aftakking wordt aangesloten. Ook is het mogelijk om een hoofdtelefoon met een lage impedantie aan te sluiten op de secundaire wikkeling.
Tijdens de luisterwedstrijd werd dan ook een Philips hoofdtelefoon model HS415 gebruikt. Deze heeft kleine oordopjes die in je oor passen in plaats van de bekende schelpen over je oor. Gevoeligheid en audio kwaliteit zijn beter dan een kristaltelefoontje. Van de telefoon wordt maar 1 schelp aangesloten, de impedantie daarvan is 16 ohm en de gevoeligheid bedraagt volgens het opschrift op de verpakking 102 dB. Ook zeer goed is een Adastra driver unit model 952.207 maar die is wel erg zwaar. Voor meer informatie over de audio transformator en de zeer gevoelige Adastra driver, kijk op de interessante site van Dick Kleijer over passieve ontvangers http://www.crystal-radio.eu/.
Schema van de verbeterde BTTF 2004 passieve ontvanger.
Grotere versie van het schema
Uitleg van het schema
Alle spoelen zijn standaard verkrijgbare spoelen voor een ferrietstaaf antenne in een draagbare radio. L2 en L3 zijn middengolf versies, L1 is een lange golf exemplaar. Voor de aftakkingen op 8, 4, 2 en 1 windingen zijn extra wikkelingen gelegd bestaande uit 0,3 mm wikkeldraad.
L1 en C1 vormen tezamen de antenne afstemeenheid om de antenne in resonantie te brengen voor een maximale gevoeligheid en selectiviteit.
L2 en C2 vormen het extra filter dat als een notch filter of als filter voor extra selectiviteit kan worden geschakeld d.m.v. de schakelaar S4. Ik gebruik het bijna altijd als notch filter, meestal met de aftakking op 2 en 4 windingen, soms de aftakking op 8 wikkelingen maar de aftakking op 45 windingen is nog nooit gebruikt.L3 en C3 vormen het meest belangrijke afstemfilter. Dankzij de goede variabele condensator met vertraging en de gekalibreerde schaal is het makkelijk om de stations te herkennen met behulp van een portable ontvanger met digtale uitlezing. De diode detector kan worden verbonden met een aftakking op de helft of op de top van de spoel. De aftakking op de helft wordt gebruikt voor frequenties boven 1 MHz, daaronder de verbinding met de bovenkant van de spoel.
Na de diode detector zie je de al genoemde audio transformator met aansluiting voor een kristaltelefoon of hoofdtelefoon.Daar de transformator bijna een korstluiting is voor gelijkstroom, is een 150k ohm weerstand met 0,1 uF condensator toegevoegd zodat de gelijkstroom weerstaand min of meer gelijk is aan de wisselstroom impedantie van de transformator. Dit is belangrijk voor een vervormingsvrij klinkend signaal en belast de afstemkring minder (meer selectiviteit). Echter, voor zwakke signalen is de gevoeligheid iets beter wanneer deze belasting uitgeschakeld wordt (met S9).
Vanwege de belasting van de afgestemde kringen door de detector en antenne impedantie zal de Q-factor van deze kringen ergens tussen de 50 en 100 liggen. De bandbreedte is daarom vermoedelijk ongeveer 10 tot 30 kHz.
Antenne tijdens de BTTF 2005: naar de boom rechtsachter en
dan terug naar links naar een boompje van 2 meter hoogte
Antenne
De antenne is 50 meter lang, beginnend op een hoogte van 3 meter, loopt de eerste 30 meter in oostelijke richting naar een 6 meter hoge boom. Vandaar loopt de overige 20 meter in zuidelijke richting naar een boom van 2 meter hoogte.
Urenlang op blote voeten in de sneeuw met de antenne was een leuke uitdaging!
Maar doe dat nooit wanneer het kouder is dan -3C tot -4C!
Op blote voeten in de sneeuw met de langdraad antenne!
Op blote voeten in de sneeuw om de langdraad antenne te monteren tussen de bomen, dat leek me een te gekke uitdaging! De eerste keer was dat in het begin zo koud dat ik bang was dat ik flauw zou vallen! Maar na 10 minuten ging dat onverdraaglijke gevoel ineens over en was het fantastisch om op blote voeten in de koude sneeuw te lopen! En... na een paar keer ging het wennen aan de kou heel gemakkelijk en begreep ik niet waarom dat de eerste keer zo moeilijk was! Het was heel leuk om het prachtige winterlandschap niet alleen te zien, maar ook heel intens te voelen met mijn blote voeten! Zelfs zo leuk, dat ik absoluut geen warme sokken en warme laarzen meer wilde! Wel had ik natuurlijk ijskoude blote voeten en gruwelijk koude, stijve, zelfs een beetje verdoofde tenen, helemaal rood van de kou! Maar dat is een intense, geweldig leuke ervaring!
Natuurlijk had ik heel koude stijve, zelfs een beetje verdoofde tenen door de kou, helemaal rood!
Grappig en heel bijzonder om te zien die blote voeten met rode tenen in dat witte winterse landschap!
Er werden nog vele urenlange wandelingen op blote voeten in de sneeuw gemaakt! En binnen op blote voeten naar de passieve ontvanger geluisterd. Binnen waren mijn tenen weer snel opgewarmd!
Selectiviteit
Meting van de bandbreedte:
| Frequentie | -3 dB | -6 dB | -20 dB |
| 600 kHz | 12 kHz | 19 kHz | 52 kHz |
| 1000 kHz | 15 kHz | 23 kHz | 99 kHz |
| 1400 kHz | 32 kHz | 50 kHz | 130 kHz |
Gevoeligheid
Een 10 mV rms bron met een serie weerstand van 25 ohm, 30% amplitude gemoduleerd geeft al een heel een redelijk geluidsniveau. Dit is een 1 microwatt HF signaal op de ingang van de ontvanger. 100 mV rms is zonder meer een sterk signaal te noemen (100 microwatt HF signaal).
Frequentie schaal
Als schaal is de volgende tabel gebruikt in 30 of 90 graden stappen:
| 0 = 450 kHz | - | - |
| 90 = 500 kHz | - | - |
| 180 = 531 kHz | - | - |
| 270 = 585 kHz | - | - |
| 360-0 = 645 kHz | - | - |
| 90 = 750 kHz | 120 = 810 kHz | 150 = 850 kHz |
| 180 = 880 kHz | 210 = 920 kHz | 240 = 975 kHz |
| 270 = 1040 kHz | 300 = 1110 kHz | 330 = 1180 kHz |
| 360-0 = 1250 kHz | 30 = 1320 kHz | 60 = 1410 kHz |
| 90 = 1500 kHz | - | - |
| 180 = 1800 kHz | - | - |
Index PA2OHH
