



     7. EDYTOR.

     GP wyposazony jest takze w prosty edytor  pozwalajacy  na  pisanie 
krotkich zbiorow  jak  NEWS.GPI,  CTEzT.GPI  czy  dokonywanie  zmian  w 
zbiorze CONFIG.GPI. Edytor ten nie jest zbyt komfortowy i dlatego  malo 
przydatny do pisania  dluzszych  i  bardziej  skomplikowanych  tekstow. 
Oczywiscie  wszelkich  zmian  w  zbiorach  mozna  dokonywac  za  pomoca 
dowolnego ulubionego edytora nie wywolujac  programu  GP.  Edytor  musi 
pracowac w trybie ASCII (ang. non document mode). 
     Rozmiar  bufora  edytora  podawany  jest  w   zbiorze   CONFIG.GP, 
jednostka jest liczba linii (po 80 znakow). Minimalna dlugoscia jest 40 
linii (pojemnosc ekranu), maksymalna - 780 linii (ok.  64  kB).  Edytor 
moze pracowac w trybach wstawiania lub zapisu  przelaczanych  klawiszem 
INS, w zaleznosci od wyboru trybu  zmienia  sie  rozmiar  znacznika  na 
ekranie. Podstawowe  funkcje  przesuwania  znacznika  na  ekranie  oraz 
kopiowania tekstu do bufora podrecznego i wstawiania  zostaly  omowione 
powyzej. Nie jest on  niestety  wyposazony  w  funkcje  poszukiwania  i 
zastepowania tekstu. Maksymalna dlugoscia linii  w  edytorze  jest  255 
znakow, zajmuje ona wtedy oczywiscie kilka linii ekranowych o  dlugosci 
80 znakow. Koniec linii oznaczany jest za pomoca znaku rombu. Wczytanie 
lub zalozenie nowego zbioru dokonywane jest za pomoca kombinacji ALT-L, 
zapis zbioru na dysku - za pomoca kombinacji ALT-S. 


     8. LISTA MH.

     Znaki stacji odbieranych wpisywane sa przez program GP na liste  o 
dlugosci 40 znakow. Lista ta jest niezalezna od listy prowadzonej przez 
kontroler (patrz zestaw rozkazow). Dla  unikniecia  komplikacji  nalezy 
wylaczyc prowadzenie listy przez kontroler w trakcie pracy programu GP. 
Moze ona byc nastepnie wlaczona przy opuszczaniu programu  GP  (rozkazy 
TNCINI, TNCDEINI w zbiorze CONFIG.GP). Lista prowadzona  przez  program 
GP  moze  byc  odczytywana  przez  korespondentow  za  pomoca   rozkazu 
//MHEARD. Operator stacji moze sprawdzic czy stacje znajdujace  sie  na 
liscie sa takze wpisane do zbioru NAMES.GP. W tym celu nalezy zaznaczyc 
pozadane znaki za pomoca znacznika lub myszy i  potwierdzic  za  pomoca 
klawisza RETURN. 

     9. MONITOR SELEKTYWNY.

     Wersje  1.50  i  nastepne  wyposazone  sa  dodatkowo   w   monitor 
selektywny pozwalajacy na obserwacje do osmiu lacznosci  w  niezaleznym 
okienku. Rozmiar bufora monitora selektywnego ustalany jest  w  zbiorze 
CONFIG.GP za pomoca parametru "SpyBuffer", a liczba okienek  za  pomoca 
parametru "MazSpy". 
     W celu wyboru podgladanych lacznosci nalezy najpierw wywolac liste 
stacji (MH) a nastepnie funkcje monitora selektywnego za  pomoca  myszy 
lub kombinacji klawiszy ALT-S. Wyboru znakow stacji nalezy dokonac  (po 
pojawieniu sie wezwania) za pomoca znacznika i  potwierdzic  za  pomoca 
klawisza RETURN. Mozna takze wlaczyc protokolowanie podgladu w zbiorze. 
     Pakiety wymieniane w  obu  kierunkach  wyswietlone  sa  w  roznych 
kolorach (wybranych w zbiorze CONFIG.GP). Oprocz tresci wyswietlane  sa 
kolejne numery odbieranych pakietow (wedlug protokolu Az.25 od 0 do  7) 
i znaki stacji. 

     9.1 AUTOMATYCZA REJESTRACJA

     Poczawszy od wersji 1.60 mozliwy  jest  takze  automatyczny  zapis 
wybranych lacznosci. W tym celu zakladane sa zbiory o nazwach zlozonych 
ze znaku stacji  i  kolejnego  numeru  od  .000  do  .999  (przykladowo 
OE1KDA.000). Zbiory te zakladane sa  w  katalogu  ustalonym  za  pomoca 
parametru "Spy". Zakonczenie zapisu nastepuje  w  momencie  rozlaczenia 
sie  podanych   stacji.   Wybor   znakow   stacji   przeznaczonych   do 
automatycznego zapisu dokonywany jest za pomoca parametru  "AutoSpy"  w 
zbiorze CONFIG.GP.  Parametr  "NoAutoSpy"  pozwala  na  podanie  znakow 
stacji  ktorych  lacznosci  nie  powinny  byc   wogole   protokolowane, 
przykladowo  wlasne  lacznosci.  Znaki  stacji  w  listach  musza   byc 
oddzielone za pomoca przecinka. Oprocz znakow stacji mozliwe jest takze 
podanie dowolnych innych wyrazen wystepujacych w  naglowkach  pakietow, 
moga to byc przykladowo informacje "fm" (from) i "to" w polaczeniu  ze 
znakiem. Zapis musi  odpowiadac  dokladnie  formatowi  wystepujacemu  w 
naglowku pakietu, nalezy wiec zwrocic uwage na duze i male litery  oraz 
odstepy.  Dla  unikniecia  zbednego  zapisu  pakietow   nienumerowanych 
(bezpolaczeniowych) nalezy w liscie "NoAutoSpy" podac "ctl UI".
     Przykladami zapisow moga byc:
AutoSpy = fm SP6GWB ,fm SP6EEK,fm SR6
NoAutoSpy = OE1KDA,ctl UI
     W przykladzie tym rejestrowane  beda  lacznosci  prowadzone  przez 
SP6GWB-0 (dlatego  wystepuje  tu  odstep,  przy  braku  odstepu  bylyby 
uwzgledniane  wszystkie  identyfikacje  wtorne),  wszystkie   lacznosci 
prowadzone przez SP6EEK i wszystkie lacznosci prowadzone przez  dowolne 
wezly SR6 (dlatego podany jest tu tylko prefiks.  Lacznosci  prowadzone 
przez wlasna stacje (OE1KDA) i pakiety bezpolaczeniowe beda  ignorowane 
nawet jezeli korespondentem jest ktoras ze stacji  z  pierwszej  listy. 
Dla unikniecia chaosu zalecane  jest  regularne  przegladanie  katalogu 
zawierajacego zapisy. Jezeli  zapisy  zawieraja  zbiory  zakodowane  za 
pomoca kodera 7+ mozliwe jest ich wydzielenie. Dokladniejsze informacje 
na ten temat zawarte sa w opisie kodera.





     10. AUTOMATYCZNE WYKORZYSTANIE TRALACZNOSCI.

     Zbior NAMES.GP  zawiera  zestaw  tras  polaczen  z  poszczegolnymi 
korespondentami. Trasy te moga byc  wykorzystywane  przy  automatycznym 
nawiazywaniu polaczen oszczedzajac w ten sposob koniecznosci  kolejnego 
nawiazywania polaczenia  przez  szereg  wezlow.  Program  GP  analizuje 
meldunki wymienionych wezlow po czym nawiazuje polaczenia z nastepnymi, 
az do osiagniecia korespondenta. Nie jest to metoda  zbyt  efektywna  i 
jest  raczej  czasochlonna.  Program  GP  nie  posiada  tez  mozliwosci 
automatycznego rozpoznawania tras (jak program  SP)  lub  wymiany  tych 
danych z innymi  stacjami.  W  praktyce  zaoszczedza  to  uzytkownikowi 
troche pisaniny pod warunkiem, ze zawartosc  zbioru  odpowiada  stanowi 
rzeczywistemu. Czeste  zmiany  stanu  sieci  powoduja,  ze  pisanina  w 
trakcie QSO zostaje zastapiona  przez  pisanine  w  celu  uaktualnienia 
tras. Znacznie lepsze mozliwosci poszukiwania tras daja niektore nowsze 
systemy wezlow jak FLEzNET. Korzystne jest wiec korzystanie  z  nich  w 
jak najszerszym stopniu. I tu jeszcze jedna uwaga  odnosnie  niektorych 
programow amerykanskich jak LAN-LINK. Ze wzgledu na to, ze FLEzNET jest 
systemem europejskim, nieznanym za oceanem, programy te nie  rozpoznaja 
meldunkow  FLEzNET,  co  nie  tylko  nie  pozwala  na   korzystanie   z 
poszukiwania tras przez nie ale takze i nie  pozwala  na  takie  proste 
polautomatyczne nawiazywanie lacznosci, o ile trasa wiedzie przez wezly 
FLEzNET. 
     Zbior NAMES.GP zawiera szereg linii o formacie:
TYP>ZNAK NAZWA; TRASA
W rubryce typ moga wystepowac nastepujace oznaczenia:
B : skrzynka elektroniczna           (np. B>SR5BBS)
D : stacja przekaznikowa poziomu 2   (np. D>OE1KDA)
F : wezel FLEzNET                    (np. F>SR6BBS)
N : wezel NET/ROM/TheNet, BayComNode (np. N>SR6DOP)
! : wezel typu N, ale wymagajacy podania rozkazu C!
T : stacja indywidualna (terminal)   (np. T>OE1KDA)
     W przypadku uzycia stacji indywidualnej typu terminal jako  stacji 
przekaznikowej GP nadaje automatycznie zdalny rozkaz //C.... 
     Podanie wlasciwego  typu  stacji  jest  istotne  poniewaz  niektore 
funkcje dopuszczalne sa tylko dla  pewnych  typow  stacji.  Przykladowo 
funkcje "Check"  i  "List"  dostepne  sa  jedynie  dla  stacji  typu  B 
(skrzynek), tryb konferencyjny dostepny  jest  tylko  dla  stacji  T  a 
generacja hasla tylko dla wezlow i skrzynek.
     Nazwa stacji moze byc dowolnym lancuchem zawierajacym takze  znaki 
odstepu (GP rozpoznaje lancuchy o dlugosci do 22 znakow). Bardzo czesto 
uzywane jest tu imie operatora. Trasa polaczenia zawiera ciag stacji  z 
podaniem typu w postaci TYP>Znak np.  F>SR6BBS.  Znaki  i  typy  stacji 
musza byc podane duzymi literami. 
     Przykladem zapisu moze byc:
T>OE1KDA Krzysztof; T>SR6DOP T>SR6DOP-7 F>SR6BBS F>OE1zGR-2 T>OE1KDA
B>OE1zAB Wien.boz; T>SR6DOP T>SR6DOP-7 F>SR6BBS F>OE1zGR-2 B>OE1zAB
T>SP7MUD Adam; T>SR6DOP T>SR6DOP-7 F>SR6BBS F>OE1zGR-2 T>SP7MUD
B>OE1zGR-13 Wien.2; T>SR6DOP T>SR6DOP-7 F>SR6BBS F>OE1zGR-2 B>OE1zGR-13
     Dla  stacji  osiagalnych  bezposrednio  zbedne  jest   dokonywanie 
jakichkolwiek wpisowe. Duzym  uproszczeniem  sa  zapisy  wielostopniowe:
F>SR6BBS Cz. Gora; N>SR6DOP N>SR6DOP-7
F>OE1zGR-2 Wien Mitte; F>SR6BBS
T>OE1KDA Krzysztof; F>OE1zGR-2
T>SP7MUD Adam; F>OE1zGR-2
B>OE1zAB Wien.boz; F>OE1zGR-2
B>OE1zGR-13 Wien.2; F>OE1zGR-2
     Dla stacji z okregu Opolszczyzny  lub  Gornego  Slaska  probujacej 
nawiazac  polaczenie  z  jedna  z   wymienionych   stacji   wiedenskich 
program  GP zestawi nastepujaca trase:
N>SR6DOP N>SR6DOP-7 F>SR6BBS F>OE1zGR-2 T>OE1KDA
     Jak widac, te same fragmenty tras moga byc uzywane wielokrotnie  w 
roznych polaczeniach, co oszczedza  zbednej  pisaniny.  Jednoczesnie  w 
razie koniecznosci dokonania zmian wystarczy dokonac ich tylko w jednym 
miejscu zamiast w szeregu wpisowe. Zmiana trasy  polaczenia  z  Wiedniem 
wymagalaby w pierwszym przypadku aktualizacji czterech linii w drugim - 
przykladowo tylko jednej. 
     Wezly skrosne SP wymagaja podania  numeru  wyjsciowego  kontrolera 
TNC. Osiagane jest to przez  wprowadzenie  pseudoprzekaznika  w  trasie 
polaczenia, jezeli przykladowo stacja  docelowa  SP9UzZ  osiagana  jest 
przez kontroler nr. 1 wezla SP - SP9ABC  (konieczny  bylby  rozkaz  //C 
SP9UzZ 1) w trasie polaczenia wprowadzony jest pseudoprzekaznik D>1 : 
.....T>SP9ABC D>1 T>SP9UzZ
     Jezeli kanal wejsciowy stacji SP9ABC jest kanalem wezlowym  nalezy 
podac  w  powyzszej  trasie  N>SP9ABC  (wezly  SP  odpowiadaja   wezlom 
NET/ROM/TheNet).
     GP w wersji 1.50 i nastepnych moze obslugiwac wieksza liczbe wejsc 
w.cz. (dotyczy to  kontrolerow  wielowejsciowych,  przykladowo  FALCon, 
TNC3, plytka BayCom-USCC w  polaczeniu  ze  sterownikiem  TFPCz  2.00). 
Prawidlowy wybor wejsc dokonywany jest w  oparciu  o  wpisy  w  zbiorze 
CONFIG.GP: 
PORTz = stacja, czestotliwosc.
Przykladowo:
PORT0 = SR5BBS,144.650
     W  razie  potrzeby  w  znaku  stacji  wezlowej  moze  byc  zawarty 
identyfikator wtorny. Znak stacji bez podania  identyfikatora  obejmuje 
pelny  zakres  ich  wartosci   (0   -   15).   Posiadacze   kontrolerow 
wielowejsciowych musza wprowadzic do  zbioru  przynajmniej  jeden  wpis 
tego rodzaju. Dla kontrolerow jednowejsciowych wpis jest zbedny. 
     Podobnie jak w  przypadku  konfiguracji  warunkowej,  mozliwe  jest 
podanie roznych zestawow tras w  zaleznosci  od  czestotliwosci  pracy. 
wykorzystywana jest ta sama konstrukcja warunkowa co w przypadku zbioru 
CONFIG.GP: 
<IF czestotliwosc>
trasy
<END>
przykladowo:
<IF 433.675>
trasy
<END>
     Prawidlowy wybor  tras  i bramek  wejsciowych  kontrolerow  wymaga 
wprowadzania rzeczywistej czestotliwosci pracy przez operatora  stacji. 
Kazdej z bramek wejsciowych moze byc przypisanych wiecej czestotliwosci 
pracy, ale nie odwrotnie. Program  GP  uwzglednia  jedynie  pierwszy  z 
zapisow  przypisujacych  bramke   danej   czestotliwosci   pracy.   Dla 
odroznienia mozna wiec w zapisie czestotliwosci podawac  przecinek  lub 
inny  znak  rozdzielajacy  zamiast  kropki  lub  posluzyc   sie   tylko 
oznaczeniem pasma (przykladowo 433.675, 433,675 i 70cm moga byc uzyte w 
zapisach odpowiednio: PORT0 = SR6BBS,433.675, PORT1 = SR6BBS-2,433,675 i 
PORT2 = SR6BBS-12,70cm). Pozwala to np. na wybor odpowiedniego  wyjscia 
(i wejscia  wezla)  dla  roznych  szybkosci  pracy  (1200  bit/s,  2400 
bit/s, 9600 bit/s).
     Kombinacja ALT-N pozwala na dopisanie stacji do zbioru NAMES.GP  w 
trakcie  lacznosci.  Ze  sposobu  tego  mozna   korzystac   w   trakcie 
nawiazywania lacznosci przez wezly TheNet i podobne. Dla wezlow FLEzNET 
lepiej jest korzystac z ich mozliwosci  wyszukiwania  trasy.  Wpisu  do 
zbioru NAMES.GP  dokonac w dowolnym czasie za pomoca edytora tekstow. 
     Metasymbol   %DIGI%   jest   zastepowany   przez    znak    stacji 
przekaznikowej (poziomu drugiego, ang. digipeater)  przypisanej  danemu 
wyjsciu. Pozwala to na  dalsze  uproszczenie  listy  tras,  przykladowo 
przez opuszczenie warunkow <IF...>. Jest on uzywany we wpisach tras  po 
symbolu D>. 






     11. KONFIGURACJA.

     Oprocz podstawowej konfiguracji  programu  dokonywanej  w  zbiorze 
CONFIG.GP mozliwa jest zmiana niektorych parametrow na biezaco. Jest to 
dokonywane w okienku konfiguracyjnym (ang. set-up) otwieranym za pomoca 
kombinacji ALT-U lub myszy. Mozna w ten sposob dokonac  zmian  kolorow, 
tekstu zgloszenia dla korespondentow  (prompt),  automatycznego  zapisu 
buforow  (back-up)  lub  wlaczyc  zdalne  sterowanie  w  danym  kanale. 
Poszczegolne punkty menu wybierane sa za pomoca  znacznika  lub  myszy. 
Dokonane  zmiany  zapisywane  sa  w  zbiorze   CSTAT.GPB   w   momencie 
opuszczania programu  GP  i  wczytywane  przy  ponownym  jego  starcie. 
Wymienione zmiany moga byc dokonywane oddzielnie dla kazdego kanalu. 
     Wybor koloru moze byc przerwany  za  pomoca  klawisza  ESC.  Tekst 
zgloszenia dla korespondenta ustalany  jest  globalnie  dla  wszystkich 
kanalow. Jest on jednak nadawany dopiero na zyczenie  (rozkaz  //PROMPT 
ON).  Dalszymi  punktami  sa  Echo  (wlaczenie  lokalnego   echa   tzn. 
kopiowania nadawanego  tekstu  do  okienka  odbiorczego),  sygnalizacja 
danych odbieranych w innych kanalach (RzClick, 0 - sygnal wylaczony,  1 
-  wlaczony  w  niewyswietlanych  kanalach,   2   -   we   wszystkich), 
przeniesienie (dlugosc  linii),  dlugosc  pakietu,  sposob  przesuwania 
danych na ekranie (skokowo co linie lub  plynnie),  automatyczny  zapis 
zbiorow kodowanych  za  pomoca  koderow  7+  i  LCPlus  (Code-Autosave, 
globalnie  dla  wszystkich  kanalow),  automatyczny  zapis   zawartosci 
buforow na dysku lub dyskietce i wspolczynnik  opoznienia  kompensujacy 
wieksza  szybkosc  nowoczesnych  komputerow   dla   unikniecia   bledow 
synchronizacji kontrolera (dla procesorow 386 moze on lezec w  zakresie 
1.5 - 2, dla 486 - 2.0 -  2.5).  W  razie  potrzeby  nalezy  go  dobrac 
eksperymentalnie. 
     Dobor  maksymalnej  dlugosci  pakietu  zalezny  jest  od   jakosci 
polaczenia.  W  przypadku  silniejszych   zaklocen,   wiekszej   liczby 
powtorzen  i  kolizji  pakiety  o  mniejszej  dlugosci   maja   wieksze 
prawdopodobienstwo dotarcia do korespondenta. Lacza o  wyzszej  jakosci 
moga byc lepiej wykorzystane  przez  zastosowanie  dluzszych  pakietow. 
Daje   to   korzystniejszy   stosunek    informacji    uzytecznej    do 
administracyjnej (naglowkow, pokwitowan itp.). Wybor  dlugosci  pakietu 
dokonywany jest globalnie dla wszystkich kanalow.
     Dlugosc linii dobierana jest  indywidualnie  dla  kazdego  kanalu, 
normalnie moze  ona  wynosic  80  znakow,  jednak  do  pracy  w  trybie 
konferencyjnym przez  wezly  (ang.  CONV)  korzystniejsze  jest  uzycie 
dlugosci 65 znakow. Stacja wezlowa w trybie konferencyjnym dodaje przed 
tekstem znaki korespondentow.
     W okienku konfiguracyjnym monitora  mozliwe  jest  podanie  tekstu 
radiolatarni, adresu docelowego i czasu powtarzania  tekstu.  Nadawanie 
tekstu radiolatarni jest szczegolnie  pozadane  w  rejonach o mniejszej 
aktywnosci lub malej gestosci sieci. W  rejonach  o wiekszym  natezeniu 
ruchu nie powinien on byc nadawany zbyt  czesto.  W  adresie  docelowym 
mozliwe  jest  takze  podanie  stacji  retransmitujacej.  Przykladowymi 
adresami docelowymi moga byc: "CQ" dla pakietow  nie  retransmitowanych 
lub "CQ SR6BBS" dla pakietow retransmitowanych przez SR6BBS (odpada  tu 
slowo "via"). Tekst  radiolatarni  nadawany  jest  w  postaci  pakietow 
nienumerowanych UI.






     12. WYJSCIE DO DOS.

     GP pozwala na czasowe opuszczenie programu i przejscie do  systemu 
operacyjnego DOS (DOS-SHELL) w celu wywolania  ktoregos  z  potrzebnych 
programow. Powrot do programu GP  dokonywany  jest  za  pomoca  rozkazu 
EzIT. Seria rozkazow TNCDOS  w  zbiorze  CONFIG.GP  pozwala  na  zmiane 
niektorych parametrow kontrolera na ten czas. Po powrocie  do  programu 
GP wpisywane sa ponownie wartosci okreslone rozkazami TNCINI.  Programy 
wywolywane nie moga potrzebowac zbyt duzo pamieci,  poniewaz  wiekszosc 
jej jest zajeta przez program GP. 

     13. MYSZ.

     Program GP moze byc  takze  obslugiwany  za  pomoca  myszy.  Wybor 
funkcji wymaga najechania znacznikiem  myszy  na  odpowiedni  symbol  i 
nacisniecia lewego klawisza. Srodkowy  klawisz  sluzy  do  przelaczania 
rozmiaru  liter,  a  prawy  do  otwarcia  okienka  monitora  w   kanale 
odbiorczym. Program GP  rozpoznaje  automatycznie  obecnosc  sterownika 
myszy. Zbedne  sa  dodatkowe  deklaracje  w  konfiguracji  programu.  W 
niektorych  przypadkach  moga  jednak  wystapic  trudnosci   np.   brak 
znacznika myszy na ekranie. Dotyczy to  starszych  wersji  sterownikow. 
Oprocz  wymiany  na  nowsza  wersje  sterownika  mozna  tez   sprobowac 
instalacji sterownika  *.COM  zamiast  *.SYS.  Jezeli  program  GP  nie 
reaguje na srodkowy  klawisz  myszy  nalezy  wywolac  go  z  dodatkowym 
parametrem  /3MOUSE.  Prawie  wszystkie  funkcje  programu   GP   (poza 
kopiowaniem zawartosci  bufora  odbiorczego  do  nadawczego)  moga  byc 
wywolane za pomoca odpowiednich kombinacji klawiszy. 
     Z boku okienek kanalu i monitora  znajduje  sie  linia  wskazujaca 
polozenie w buforze  wycinka  wyswietlanego  na  ekranie.  Przegladanie 
tekstu dokonywane jest za pomoca symboli strzalek u gory  lub  u  dolu, 
paska ponizej lub powyzej prostokatnego wskaznika (skoki o strone)  lub 
przeciagania prostokata w  odpowiednia  strone.  Przeciagniecie  wymaga 
najechania na prostokat wskaznikiem myszy i jazde w  pozadana  strone  z 
wcisnietym lewym klawiszem myszy. Po dojsciu do  pozadanego  miejsca  w 
buforze nalezy puscic klawisz. Do  wylaczenia  linii  sluzy  kombinacja 
ALT-B lub symbol B na ekranie. 





     14. PARAMETRY WYWOLANIA.

     Modyfikacja dzialania  programu  GP  moze  byc  w  miare  potrzeby 
osiagnieta przez wywolanie go z odpowiednimi  parametrami.  Dotyczy  to 
obu odmian tj. GP i GP286. 
     Parametry /v i /e decyduja o trybie wyswietlania, odpowiednio  VGA 
(640W480 punktow)  lub  EGA  (640W350  punktow)  niezaleznie  od  trybu 
podanego w zbiorze CONFIG.GP. Wybor trybu zalezny  jest  od  posiadanej 
plytki graficznej lub  najkorzystniejszego  jej  trybu  pracy.  Okienko 
powitalne wyswietlane jest tylko w trybie VGA. 
     Parametr /h pozwala na zignorowanie przez GP braku kontrolera  lub 
bledow w jego synchronizacji. Dzieki  temu  mozliwe  jest  wyprobowanie 
programu  bez  dolaczenia  kontrolera.  Dotyczy  to   tylko   przypadku 
wspolpracy z kontrolerem wyposazonym w oprogramowanie WA8DED.  Parametr 
ten jest nieistotny w razie uzycia  sterownika  TFPCR  i  kontrolera  w 
trybie KISS. 
     Program GP rozpoznaje automatycznie czy komputer wyposazony jest w 
dodatkowa pamiec zMS lub  EMS  i  wykorzystuje  te  obszary.  Jezeli  z 
jakiegos wzgledu jest  to  niekorzystne  (przykladowo  na  wolniejszych 
komputerach moze dojsc do konfliktow pomiedzy sterownikami HIMEM.SYS  i 
TFPCR lub TFPCz) mozna zakazac wykorzystywania tej pamieci odpowiednio za 
pomoca parametrow /NOzMS lub /NOEMS. 
     Parametry /zTKBD i /ATKBD pozwalaja na podanie typu  klawiatury  w 
przypadku gdy GP nie jest w stanie prawidlowo go rozpoznac. Przykladowo 
brak reakcji GP na klawisze F11 i F12 wskazywalby na koniecznosc uzycia 
/ATKBD a wyswietlanie blednych znakow na koniecznosc uzycia /zTKBD. 
     Parametr /3MOUSE moze  byc  uzyty  w  przypadku  posiadania  myszy 
wyposazonej w trzy klawisze. 
     Parametr /NOFIFO pozwala na wylaczenie  szesnastobajtowego  bufora 
danych zawartego w obwodzie 16550A (UART). Typ obwodu rozpoznawany jest 
automatycznie przez program GP co powoduje  automatyczne  wykorzystanie 
bufora w przypadku stwierdzenia obecnosci obwodu 16550A. Uzycie  bufora 
pozwala na prace lacza RS-232 z szybkosciami do 115200 bit/s.  W  obwod 
ten sa wyposazone nowsze modele  plytek  RS-232, w  starszych  modelach 
uzywany jest obwod 8250 lub jego odpowiedniki.
     Parametr /CHECK pozwala  na  stwierdzenie  jakichkolwiek  zmian  w 
programie, dokonanych np. przez wirusy.
     Parametr /KISSOFF pozwala na  wylaczenie  trybu  KISS  w  momencie 
opuszczania programu GP. 
     Oprocz tego w wywolaniu moga byc podane parametry  pozwalajace  na 
wybor jednej z alternatywnych konfiguracji programu.

     15. TRYBY PRZESUWANIATEKSTU.

     Przesuwanie tekstu na ekranie moze byc dokonywane skokowo co linie 
lub plynnie co dwa punkty graficzne.  Ulatwia  to  czytanie  tekstu  na 
ekranie  w  trakcie  odbioru.  Plynne  przesuwanie  tekstu  jest  jednak 
znacznie wolniejsze  niz  skokowe  ze  wzgledu  na  bardzo  duza  ilosc 
kopiowanych danych. Moze to prowadzic do problemow z przepelnianiem sie 
bufora TNC w  u  posiadaczy  wolniejszych  komputerow.  Takze  niektore 
plytki graficzne, zwlaszcza SVGA, moga sprawiac klopoty. Nalezy w takim 
przypadku zrezygnowac z plynnego przesuwu tekstu.  W  razie  skasowania 
lub zafalszowania tresci obrazu nalezy na krotko przejsc do DOS aby  po 
powrocie otrzymac znowu prawidlowy obraz. 






     16. TRYB PODPORZADKOWANY TNC.

     W oprogramowaniu WA8DED i  TF  wystepuja  dwa  tryby  pracy:  tryb 
terminalowy i podporzadkowany (ang. host). Pierwszy z nich podobny jest 
zasadniczo do zwyklego trybu pracy oprogramowania TAPR  i  przewidziany 
do  wspolpracy  ze  zwyklymi  programami  terminalowymi  (np.  PROCOMM, 
TELIz).  Wszystkie  odebrane  dane  sa  przekazywane   natychmiast   do 
komputera. Oczywiscie i w tym przypadku kontroler jest w pewnym stopniu 
podporzadkowany: rozkazy otrzymuje on z komputera. We wlasciwym  trybie 
podporzadkowanym kontroler nie przekazuje nawet danych do komputera bez 
otrzymania odpowiedniego rozkazu. Programy terminalowe musza  odpytywac 
po kolei wszystkie kanaly logiczne kontrolera z odpowiednia  szybkoscia 
aby nie dopuscic do przepelnienia jego bufora. Kodowanie i  dekodowanie 
pakietow w oparciu o  protokol  Az.25  dokonywane  jest  w  kontrolerze 
podobnie jak w programach TAPR. W miare  potrzeby  program  terminalowy 
musi takze odpytywac informacje o stanie polaczenia, liczbie  powtorzen 
itp. Bledy wystepujace w trakcie wymiany danych pomiedzy kontrolerem  i 
komputerem sygnalizowane sa przez GP jako bledy synchronizacji. Program 
GP dazy wowczas do ponownego zsynchronizowania kontrolera i  ponownego 
odczytania danych. Proces ten moze byc w razie  potrzeby  przerwany  za 
pomoca kombinacji  CTRL-BREAK.  Na  ekranie  wyswietlane  jest  wowczas 
okienko pozwalajace  na  rezygnacje  lub  pozniejsze  podjecie  procesu 
synchronizacji po wylaczeniu i ponownym wlaczeniu kontrolera. 
     Problemy  z  synchronizacja  nie  wystepuja  gdy  stosowany   jest 
sterownik  TFPCR  i  kontroler  w  trybie  KISS  lub  sterownik  TFPCz. 
Oprogramowanie TAPR nie posiada  jak  dotad  trybu  podporzadkowanego  i 
dlatego praca w trybie KISS jest w takim przypadku  jedyna  mozliwoscia 
wspolpracy z GP, SP, THP i podobnymi programami. 
     W przypadku  braku  reakcji  kontrolera  nalezy  sprawdzic  czy  w 
zbiorze CONFIG.GP podany jest prawidlowy numer lacza RS-232, szybkosc i 
ewentualnie  numer  przerwania  a  nastepnie  sprawdzic  kabel  laczacy 
komputer z kontrolerem TNC. Do polaczenia wystarczy kabel trojzylowy.
     W razie korzystania z pamieci  zMS  nalezy  w  zbiorze  CONFIG.SYS 
dodac (lub zmodyfikowac) linie:
DEVICE = HIMEM.SYS /NUMHANDLES=64






     DODATEK A. PROGRAM TFPCR.

     Program sterujacy TFPCR  pozwala  na  skorzystanie  z  trybu  KISS 
kontrolera  TNC  zamiast  z  oprogramowania  WA8DED.   W   kontrolerach 
wzorowanych  na  TNC2  (TAPR)  zalecana  jest  wymiana  oprogramowania. 
Kontrolery  wielofunkcyjne  musza  pracowac  w  trybie  KISS,   wymiana 
oprogramowania nie jest mozliwa. Jedynym  wyjatkiem  jest  MFJ-1278(T), 
niektore jego wersje pozwalaja na uzupelnienie oprogramowania o  wersje 
WA8DED. Uzywanie jakiegokolwiek programu korzystajacego z  tego  samego 
lacza COM co TFPCR po zaladowaniu tego  ostatniego  moze  prowadzic  do 
zawieszenia sie sterownika TFPCR. 

     A.1. INSTALACJA GP.

     Instalacja programu GP dla wspolpracy ze  sterownikiem  TFPCR  nie 
rozni sie od instalacji dla  pracy  z  kontrolerem  TNC  wyposazonym  w 
program WA8DED, poza tym ze zamiast rzeczywistego numeru  lacza  RS-232 
musi byc uzyty pseudonumer 5. Do podlaczenia kontrolera  TNC  w  trybie 
KISS wystarczy kabel trojzylowy (sygnaly TzD, RzD i masa). 

     A.2. INSTALACJA TFPCR.COM.

     Sterownik TFPCR.COM musi sie znajdowac w  katalogu  wymienionym  w 
zmiennej systemowej PATH,  dobrym  miejscem  jest  katalog  zawierajacy 
program GP.
     Przed  wywolaniem  programow  TFPCR  i  GP  kontroler   musi   byc 
przelaczony  w  tryb  KISS,  najlepiej  za  pomoca  dowolnego  programu 
terminalowego jak PROCOMM lub specjalnych programow przelaczajacych. Od 
biedy mozna tego dokonac za pomoca rozkazow sterownika TFPCR. 
     Standardowymi wartosciami parametrow przyjmowanymi przez sterownik 
TFPCR sa COM1 i 9600 bit/s. W razie potrzeby nalezy  wywolac  sterownik 
TFPCR z odpowiednimi parametrami: 
-azzz - szesnastkowy adres podstawowy, dla COM1 jest to 3F8,  dla  COM2 
2F8, adresy pozostalych laczy znajduja sie w opisie plytki  RS-232  lub 
instrukcji MS-DOS. 
-bNNNN - szybkosc transmisji, mozliwe sa jedynie szybkosci  2400,  4800 
9600  i  19200  bit/s.  Oczywiscie  szybkosc  wymiany  danych  pomiedzy 
komputerem i TNC nie ma nic wspolnego z szybkoscia transmisji w  kanale 
radiowym. 
-iN - numer przerwania, dla COM1 IRQ4, dla COM2 IRQ3.
-s - ladowanie AUTOKISS.CFG.
-Cn - numer COM (1 - 4), dla COM1 - COM4 zastepuje -a i -i.
-Izz - numer przerwania w postaci szesnastkowej.
Przykladowo uzywajac COM2 z szybkoscia 19200 bit/s mozna wywolac:
TFPCR -a2F8 -b19200 -i3
lub
TFPCR -C2 -b19200

     A.2.1. START TFPCR.

     Po wywolaniu sterownik TFPCR wyswietla informacje o numerze wersji 
i wybranych parametrach. W przypadku zawieszenia  sie  programu  nalezy 
kolejno usuwac uzywane programy rezydentne w celu znalezienia  programu 
powodujacego konflikt. Najprawdopodobniej bedzie to jeden  z  programow 
wykorzystujacych to samo lacze szeregowe  lub  to  samo  przerwanie.  W 
razie  potrzeby  mozna  dokonac  zmiany  konfiguracji   plytki   lacza. 
Sterownik TFPCR zajmuje ok. 66  kB  pamieci.  Po  wywolaniu  sterownika 
TFPCR nalezy wywolac program GP. Pozwala on tez na  proby  programu  GP 
bez dolacznego kontrolera TNC. 

     A.3. UWAGI.

     Sterownik TFPCR w  obecnej  wersji  moze  obslugiwac  najwyzej  10 
kanalow, nie posiada on tez nastepujacych rozkazow TF2.1c: A, E, H,  K, 
QRES, Z i @F. 
     W trakcie pracy ze sterownikiem TFPCR nie mozna uzywac programow 
korzystajacych z tego samego lacza RS-232.
     Duza liczba odbieranych pakietow powoduje  spoznianie  sie  zegara 
DOS  i  ogolne  spowolnienie  pracy  komputera.  Sterownik  TFPCR  jest 
skompilowany dla procesora 80286 i nie funkcjonuje na komputerach zT. 

     A.4. DODATKOWE MOzLIWOSCI.

     A.4.1. PARAMETR -s.

     Parametr -s powoduje  uzycie  zbioru  AUTOKISS.CFG  (musi  sie  on 
znajdowac w aktualnie  uzywanym  katalogu  lub  w  katalogu  szczytowym 
(root)). Cala zawartosc zbioru wysylana jest powoli do kontrolera TNC i 
moze zawierac odpowiednie rozkazy przelaczajace w tryb KISS.

     A.4.2. ROZKAZ @K.

     Po uruchomieniu programow TFPCR i  GP  mozliwe  jest  przelaczenie 
kontrolera w tryb KISS za pomoca rozkazu ESC @Kkiss on (TNC2)  lub  ESC 
@KESC@K (TF2.1c). Pozwala on na przekazanie kontrolerowi TNC  dowolnych 
rozkazow poprzedzonych kazdorazowo ESC @K. 

     A.4.3. USUWANIE TFPCR.

     Do usuniecia sterownika TFPCR z pamieci sluzy program UNTFPC.COM.

     A.5. ZMIANA PARAMETROW.

     Zmiana parametrow  mozliwa  jest  za  pomoca  programu  DEBUG.  Po 
wywolaniu programu  DEBUG  i  zaladowaniu  sterownika  TFPCR  parametry 
znajduja sie pod kolejnymi adresami za "Params at" (przykladowo  6D01). 
W tabeli ponizej podano ich offset (szesnastkowo): 

____________________________________________________________________
Adres    Dlugosc        Wartosc poczatkowa       Znaczenie
____________________________________________________________________
0000     6              "      "                 znak
0006     1              0z60                     ident.wtorny +0z60
0007     1              4                        maks. ilosc polaczen
0008     1              0                        nie zmieniac
0009     1              0                        1 - wlacz. digi.
000a     1              0z40                     p-persistence.
000b     1              0z0a                     SLOT TIME
000c     1              0z1e                     TzDELAY
000d     1              1                        1 - wlacz. PTT
000e     1              1                        az.25 wersja 2 (0 - 1)
000f     1              4                        MAzFRAME
0010     1              0z0a                     RETRY
0011     1              4                        FRACK
0012     1              0                        spr.znaku
0013     1              0                        1 - wlacz. dupleks
0014     1              0                        nie zmieniac
0015     1              0                        nie zmieniac
0016     1              0                        nie zmieniac
0017     2              0z100                    nie zmieniac
0019     2              0z6400                   czas T2 (dzies. 100)
001b     2              0z5046                   czas T3 (dz. 18000)
001d     2              0zf802                   adres RS-232 (2f8)
001f     2              0z300                    przerwanie (3)
0021     2              0z8025                   szybkosc (9600 bit/s)
0023     1              0zfe                     wektor przerw.(fe)






     DODATEK B. ALTERNATYWNY SPOSOB INSTALACJI.
     (AUTORSTWA OE1KDA.)

     Po zainstalowaniu programu GP w dowolnym  katalogu,  moze  to  byc 
\GP, nalezy zalozyc dodatkowy katalog \BIN (jego nazwe  nalezy  dopisac 
do zmiennej PATH w AUTOEzEC.BAT) i umiescic w nim plik  o  nastepujacej 
tresci (komentarze sluza tylko jako wyjasnienie i nie sa konieczne): 

set gpath=%path%
rem zapamietanie starej wartosci zmiennej path
path=%path%;\gp
rem nowa path wskazuje tez na \gp, podobnie append
append \gp
tfpcr
rem wywolanie tfpcr, jesli zbedne usunac ta linie
gp %1 %2 %3
 pozwala na wywolanie gp z dodatkowymi parametrami
untpfc
rem po zakonczeniu sp usuwa tfpcr, jesli  usunac linie
path=%gpath%
rem powrot do starej wartosci path, jest ona zmienna wiec moze
rem czasowo przyjmowac dowolne wartosci
append ;
rem usuniecie append
rem osiagniety stan poczatkowy sprzed wywolania.

     Plik ten powinien nosic oczywiscie troche inna nazwe  niz  program 
wywolywany, proponuje gp_.bat dla latwiejszego zapamietania.
     Metoda powyzsza pozwala  na  wywolywanie  programu  GP  z  kazdego 
dowolnego  katalogu  roboczego  bez  koniecznosci  poszukiwania  go   i 
wedrowania po katalogach za pomoca rozkazu cd.  Zasadnicza  jej  zaleta 
moze byc  doceniona  po  zainstalowaniu  innych  (praktycznie  jest  to 
mozliwe dla wszystkich) uzywanych programow: edytorow  tekstow,  innych 
programow komunikacyjnych, kompilatorow, asemblerow, bankow danych itp. 
Stosuje ja juz od szeregu lat na wielu komputerach  i  praktycznie  nie 
natrafilem na program ktory nie dalby sie zainstalowac w ten sposob.  W 
wielu  przypadkach  rozkaz  append  jest  zbedny.  W  pliku  moze   byc 
ustawiona,  a  potem  skasowana  dowolna  potrzebna   ilosc   zmiennych 
systemowych, jezeli obszar zmiennych  systemowych  okaze  sie  za  maly 
mozna powiekszyc go za  pomoca  rozkazu  shell  w  zbiorze  config.sys. 
Metoda  ta  pozwala  dodatkowo  na  unikniecie  kilometrowych  dlugosci 
zmiennej path niezaleznie od liczby zainstalowanych programow i  liczby 
katalogow w ktorych sie znajduja co skraca wyraznie czas poszukiwania i 
wywolywania programow. Wszystkie pliki wywolujace musza znajdowac sie w 
katalogu \bin a w  krancowym  przypadku  zmienna  path  moze  wskazywac 
standartowo  tylko  trzy  katalogi:  szczytowy  (root  -  \),   katalog 
zawierajacy MS-DOS i katalog \bin. 
     Po zalozeniu dowolnej struktury katalogow roboczych (zawierajacych 
teksty, programy, odbierane informacje itp) uzytkownik moze wywolywac z 
nich kazdy z zainstalowanych w powyzszy sposob programow  bez  potrzeby 
poszukiwania go.
     Mam nadzieje, ze sposob ten spotka sie z pozytywnym  przyjeciem  i 
zostanie uznany, nie tylko przeze mnie, za ulatwienie w pracy.





     DODATEK C. PROGRAM TFPCz.

     Program sterujacy TFPCz pozwala na uzycie modemu BayCom  (Digicom) 
lub plytki BayCom USCC zamiast kontrolera TNC do wspolpracy z SP, GP  i 
THP. Modem ten w przeciwienstwie do programu BayCom moze byc podlaczony 
nie tylko do wejscia szeregowego COM1 -  COM4  ale  tez  i  do  wyjscia 
drukarki LPT1 - LPT4. W wersji 2.00 TFPCz  moze  obslugiwac  rownolegle 
dwa modemy i plytke USCC.  TFPCz  zastepuje  w  tym  przypadku  program 
sterujacy  TFPCR.  TFPCz  zawiera  takze  prosty  program   terminalowy 
pozwalajacy  na  samodzielna  prace  bez   wykorzystania   wymienionych 
programow. 
     TFPCz  przewidziany   jest   do   bezplatnego   rozprowadzania   w 
srodowiskach amatorskich. Autorem programu  jest  Rene  Stange,  DG0FT. 
TFPCz oparty jest na kodzie zrodlowym TFPCR.  Stawia  on  dosc  wysokie 
wymagania odnosnie szybkosci  przetwarzania  i  dlatego  moga  wystapic 
problemy  w  trakcie  pracy   na   wolniejszych   komputerach   (zT   z 
czestotliwoscia zegarowa 4.77 MHz) zwlaszcza przy wyzszych szybkosciach 
transmisji. W praktyce wymagany jest  komputer  klasy  zT  pracujacy  z 
czestotliwoscia zegarowa 8 MHz lub komputer  AT.  Obciazenie  komputera 
jest  dwudziestocztero-krotnie  wieksze  anizeli  w  przypadku  obslugi 
kontrolera TNC pracujacego z ta sama szybkoscia transmisji.
     Podobnie jak nowsze wersje oprogramowania TF pozwala on na prace w 
systemie DAMA.
     Sterownik TFPCz, jako program rezydentny,  zajmuje  pewien  obszar 
pamieci komputera co moze spowodowac koniecznosc zmniejszenia  dlugosci 
buforow uzywanych przez programy terminalowe (SP, GP).
     Konfiguracja programu SP dla pojedynczego modemu  jest  identyczna 
jak w przypadku wspolpracy  ze  sterownikiem  TFPCR  i  wymaga  podania 
pseudonumeru lacza szeregowego (5).
     W przypadku wykorzystania dwoch modemow lub plytki USCC program SP 
musi byc skonfigurowany jak dla wspolpracy z plytka DRSI (wymagane jest 
uzycie SP w wersji 5.zz, 6.zz lub 7.zz). Sterownik TFPCz musi byc takze 
wywolany w trybie DRSI. 
     Rownolegla   praca    ze    sterownikiem    TFPCR    lub    innymi 
kontrolerami TNC takze wymaga uzycia  trybu DRSI.
     Inne programy jak GP i THP wymagaja jedynie  podania  pseudonumeru 
lacza szeregowego - 5, reszta konfiguracji pozostaje bez zmian.
     Dla unikniecia bledow i przeklaman  w  odbiorze  moze  sie  okazac 
konieczne  zrezygnowanie  w  wykorzystania  pamieci  EMS  lub  zMS.   W 
konfiguracji programu SP nalezy ustawic w tym celu parametr  SWP=0,  GP 
musi byc wywolany z parametrem /NOzMS.

     C.1. ZASADA DZIALANIA.

     TFPCz jest programem rezydentnym  i  musi  byc  uruchomiony  przed 
wywolaniem programu terminalowego (SP,  GP).  Po  jego  uruchomieniu  i 
podlaczeniu modemu lub plytki USCC komputer zachowuje sie jak kontroler 
TNC.  Nawiazywanie  lacznosci  i  przegladanie  odebranych   informacji 
mozliwe jest po wywolaniu SP, GP lub trybu terminalowego TFPCz. Jest to 
wiec analogiczna sytuacja jak w  przypadku  wywolania  L2  w  programie 
BayCom.  Odbior  danych  sygnalizowany  jest   za   pomoca   prostokata 
migajacego w prawym, gornym rogu ekranu (do wlaczenia  wskaznika  sluzy 
parametr -C). 
     Postawa czasu dla TFPCz oparta jest na sygnale wyjsciowym kanalu 0 
licznika 8253. Sygnal ten  powoduje  wywolanie  podprogramu  przerwania 
numer 8. Podprogram ten wywolywany jest z czestotliwoscia odpowiadajaca 
poltora krotnej szybkosci pracy, a  wiec  dla  1200  bit/s  -  1800  Hz. 
Wyjasnia to  wspomniane  powyzej  wymagania  odnosnie  szybkosci  pracy 
komputera. 
     Zaklocenia  w  odbiorze  pakietow  moga  byc   takze   spowodowane 
opoznieniami w wystepowaniu przerwan spowodowanymi  operacjami  dostepu 
do dyskietki lub dysku lub konfliktami z programami wykorzystujacymi to 
samo przerwanie albo zmieniajacymi parametry  pracy  licznika  8253.  W 
krancowym przypadku moze dojsc  nawet  do  zawieszenia  sie  komputera. 
Programami takimi sa MS-Windows, Quick C, MS-Word  5.0/5.5  i  niektore 
sterowniki myszy. 
     Do wystapienia problemow  moze  dojsc  takze  w  przypadku  uzycia 
sterownika pod systemem operacyjnym OS/2. 
     Bledy w odbiorze moga byc takze spowodowane dostepami  do  pamieci 
EMS lub zMS oraz praca niektorych sterownikow (przykladowo EMM386).
     Przyczyna bledow moga byc tez niektore sterowniki klawiatury (jest 
to zalezne od uzywanej wersji systemu operacyjnego DOS). 
     Niektore typy komputerow (zwlaszcza przenosnych) wyposazone  sa  w 
nietypowe lacza szeregowe RS-232. W takim  przypadku  nalezy  podlaczyc 
modem do wyjscia LPT.

     C.2. PODLACZENIE MODEMU.

     Modem BayCom moze byc podlaczony do  wyjscia  szeregowego  COM1  - 
COM4.  Wykorzystywane  sa  wowczas  przewody  (w  nawiasach  podane  sa 
wyprowadzenia na wtyku dziewiecionozkowym): 
DTR      nozka 20 (4)     dane wyjsciowe +/- 12 V.
RTS      nozka 4  (7)     PTT, -12V - Rz, +12V - Tz.
CTS      nozka 5  (8)     dane odbierane
GND      nozka 7  (5)     masa.
TzD      nozka 2  (3)     zasilanie +12V dla modemu.
Wyjscie TzD znajduje sie na stalym poziomie +12V co upraszcza zasilanie 
modemu. Napiecie zasilajace  jest  nieco  wyzsze  anizeli  w  przypadku 
programu BayCom. W modemach wyposazonych w obwod scalony  TCM3105  moze 
byc konieczna zmiana dzielnika zasilajacego nozke  7  tego  obwodu.  Po 
usunieciu programu za pomoca  TFPCz  -U  sygnaly  TzD,  DTR  i  RTS  sa 
wylaczane co oznacza wylaczenie modemu. 
     Druga  mozliwoscia  jest  podlaczenie  do   wyjscia   rownoleglego 
Centronics: LPT1 - LPT4. Wykorzystywane sa w tym przypadku sygnaly:
DATA1-6  nozki 2-7        zasilanie modemu +5V.
DATA7    nozka 8          dane nadawane, poziomy TTL.
DATA8    nozka 9          PTT, 0V - Rz, 5V - Tz.
BUSY     nozka 11         dane odbierane.
GND      nozki 18-25      masa.
     Sterownik TFPCz moze wspolpracowac  z  dowolnymi  typami  modemow. 
Niektore z nich (AM7910/7911) moga wymagac  przedluzenia  czasu  TzTAIL 
(rozkaz @TA). Praca z wiekszymi szybkosciami transmisji (o ile  pozwala 
na to  szybkosc  przetwarzania  posiadanego  komputera)  wymaga  uzycia 
odpowiedniego modemu. 

     C.3. WYWOLANIE TFPCz.

     TFPCz wywolywany jest za pomoca rozkazu:
TFPCz [-PCOMn[:zzz] | -PLPTn[:zzz] | -PUSCC[:zzz:n:nnnn]] [-Bnnnn] 
[-Inn]  [-Nz] [-H]  [-C] [-D]  [-Dz] [-Fzbior] [-T] [-U] 
Uzycie parametrow jest dowolnie jest to zaznaczone za  pomoca  nawiasow 
kwadratowych) i w wiekszosci przypadkow konieczne sa jedynie niektore z 
nich. Niektore z parametrow wymagaja podania kilku  danych  liczbowych. 
Sa one wowczas oddzielone od siebie za pomoca  dwukropka.  Parametry  w 
wywolaniu oddzielone sa znakiem odstepu. Dozwolone jest uzycie duzych i 
malych liter. 
-H powoduje wyswietlenie listy parametrow TFPCz.
-PCOMn[:zzz] pozwala na wybor lacza szeregowego (n = 1 - 4),  dodatkowo 
mozna podac jego adres - zzz.  Jest  to  konieczne  tylko  w  przypadku 
nietypowej konfiguracji  kanalu  lub  dla  starszych  wersji  BIOS  nie 
obslugujacych laczy  COM3  i  COM4.  Przykladowo  dla  COM3  byloby  to 
-PCOM3:338.  Adres  podawany  jest   tu   w   postaci   szesnastkowej. 
Dokladniejsze omowienie  zawarte  jest  w  instrukcji  DOS  lub  plytki 
RS-232. Obsluga wiekszej  liczby  wejsc  (do  szesciu)  wymaga  podania 
odpowiedniej liczby parametrow -P w kolejnosci zaleznej od konfiguracji 
urzadzenia.
-PLPTn[:zzz] - wybor lacza Centronics (n =  1  -  4),  dodatkowo  mozna 
podac jego adres - zzz. 
-PUSCC[:zzz:n:nnnn] - parametry plytki USCC: zzzz  -  adres,  n-  numer 
przerwania, nnnn - zrodlo  sygnalu  zegarowego,  0  -  wylaczony,  1  - 
generowany przez program, 2 - generowany przez zewnetrzny generator,  3 
- pochodzacy z modemu DF9IC. Kazda z cyfr liczby nnnn odpowiada jednemu 
z czterech wyjsc plytki USCC. 
-Bnnnn[:nnnn] - ustala szybkosc transmisji (300, 1200, 2400, 4800, 9600 
bit/s,  dla  plytek  USCC  do  38400  bit/s).  Szybkosc  podawana  jest 
oddzielnie dla kazdego z modemow lub wyjsc plytki  USCC.  Modem  BayCom 
przewidziany jest do pracy z szybkoscia 1200 bit/s,  plytka  USCC  moze 
byc wyposazona w modemy  9600  bit/s.  Szybkosci  transmisji  podane  w 
konfiguracji SP, GP lub innych programow terminalowych sa nieistotne. 
-Izz  -  ustala  numer  przerwania  przewidzianego  do   wspolpracy   z 
programami  terminalowymi  SP  i  GP.   Dopuszczalnym   zakresem   jest 
0z40-0zff. Standardowo stosowane jest przerwanie 0zfd (dla  odroznienia 
od TFPCR) a jego zmiana konieczna jest jedynie w przypadku gdy jest ono 
zajete przez inne programy. 
-N - powoduje zaniechanie  wyswietlania  zgloszenia  programu  po  jego 
wywolaniu. Parametr ten nie ma wplywu na wyswietlanie meldunkow bledow. 
-NB - Wylaczenie migajacego wskaznika sygnalizujacego odbior danych gdy 
TFPCz pracuje samodzielnie (bez wywolania SP lub GP).
-ND - opoznienie dostepow do dysku  w  trakcie  nadawania  lub  odbioru 
pakietow w przypadku wystapienia konfliktow.
-C[zz] - Wlaczenie wskaznika nadawanie/odbior wyswietlanego na  ekranie 
SP (GP). Wskaznik ten pomaga przy strojeniu blokady szumow. Wartosc  zz 
okresla kolor (w  postaci  szesnastkowej),  pierwsza  cyfra  odpowiada 
pozadanemu kolorowi tla, druga - napisow. 
-D - (debug), wywolanie w trybie testowym. W trybie tym generowany jest 
sygnal  akustyczny  o  czestotliwosci  wystepowania  przerwan  a   wiec 
trzykrotnie wiekszej niz stosowana szybkosc  transmisji.  Jego  zmiany, 
nieregularnosci i zaklocenia pozwalaja na wykrycie  nieprawidlowosci  w 
pracy TFPCz. 
-DM - wykorzystanie meldunkow plytki DRSI.
-DR - symulacja sterownika DRSI.
-Fzbior - podaje nazwe zbioru zawierajacego  parametry  konfiguracyjne, 
standardowo stosowany jest zbior TFPCz.INI. Zbior ten i zawarte  w  nim 
parametry konieczne sa  jedynie  do  pracy  w  trybie  terminalowym.  W 
przypadku wspolpracy z SP (GP) obowiazuja parametry tam ustalone. Zbior 
TFPCz.INI jest zbiorem ASCII i moze byc zmieniany za  pomoca  dowolnego 
edytora  ASCII.  Przykladowo  moze  on  zawierac  nastepujace   rozkazy 
oprogramowania  WA8DED ("^" oznacza znak daszka): 
^F 6
^I <znak>
^N 16
^O 2
^P 64
^R 1
^T 25
^U <tekst powitalny>
^W 25
Wyjasnienie ich  znaczenia  podane  jest  w  spisie  rozkazow  programu 
terminalowego a wyswietlenie  wartosci  nastepuje  po  podaniu  rozkazu 
TFPCz -H. 
     Pod wersjami MS-DOS  5.zz  i  6.zz  sterownik  TFPCz  moze  zostac 
zaladowany do gornego obszaru pamieci komputera. Do  tego  celu  nalezy 
uzyc rozkazu LOADHIGH. Mozliwe jest jednakze wystapienie konfliktow  ze 
sterownikiem EMM386.
     Wartosciami standardowymi (w przypadku wywolania  bez  dodatkowych 
parametrow sa: 
-PCOM1, -B1200 i -Ifd.
Do pracy w zakresie KF i z modemem podlaczonym do LPT1 konieczne byloby 
wywolanie:
TFPCz -PLPT1 -B300.
TFPCz  moze  obslugiwac  do  dwudziestu  kanalow  logicznych.
     Po  podlaczeniu  modemu,  uruchomieniu  SP  albo  GP  i  wlaczeniu 
monitorowania na ekranie powinny byc wyswietlane odbierane  pakiety.  W 
przeciwnym przypadku nalezy usunac TFPCz za pomoca: TFPCz -U i  wywolac 
go ponownie w trybie testowym. Jakosc otrzymanego  sygnalu  dzwiekowego 
wskazuje tu na wystepujace problemy. Nalezy zwrocic  uwage  na  roznice 
jakosci przed i po wywolaniu SP (GP). Zupelny  brak  tonu  wskazuje  na 
roznice  konstrukcji  komputera  a  serie  nieregularnych  trzaskow  po 
uruchomieniu SP (GP) na jego przeciazenie (zbyt mala szybkosc).  W  obu 
tych przypadkach nalezy zrezygnowac z uzycia TFPCz. 
     Brak  odbioru  mimo  poprawnego  tonu  wskazuje  na   wystepowanie 
problemow z modemem lub po stronie radiowej.
     Dopiero po uzyskaniu poprawnego odbioru mozna przystapic  do  prob 
nadawania.
Program po zakonczeniu pracy moze byc usuniety za pomoca rozkazu: TFPCz 
-U. 

     C.4. PROGRAM TERMINALOWY.

     TFPCz wyposazony jest w bardzo prosty program  terminalowy  dzieki 
czemu mozliwa jest takze praca bez wykorzystania SP (GP). Po  wywolaniu 
czesci rezydentnej nalezy wywolac czesc terminalowa za pomoca  rozkazu: 
TFPCz -T. Zakonczeniem pracy terminalu jest kombinacja ALT-z,  przedtem 
zalecane jest wylaczenie podsluchu (monitorowania)  za  pomoca  rozkazu 
ESC MN. Program terminalowy moze byc takze stosowany do  wspolpracy  ze 
sterownikami TFPCR i DRSI-TNCTSR. 
     W trybie terminalowym  uzytkownik  ma  do  dyspozycji  nastepujace 
rozkazy (odpowiadajace rozkazom WA8DED i TF z modyfikacjami dla systemu 
DAMA):
B <czas> - oczekiwanie (ang. timeout) w systemie DAMA, wartosc 1 ...600 
sek, standardowo  120.  Wartosc  0  powoduje  wylaczenie  rozpoznawania 
stacji DAMA. 
C  znak  [znak   ...]   -   rozkaz   polaczenia   z   podaniem   stacji 
przekaznikowych, w kanale logicznym  0  moga  byc  nadawane  pakiety  w 
trybie bezpolaczeniowym. Wartosc identyfikatora wtornego ustalana  jest 
automatycznie  w  przypadku  polaczen   wielokrotnych   z   tym   samym 
korespondentem. Mozliwe sa polaczenia wewnetrzne z wlasna stacja. Numer 
wyjscia moze byc podany w rozkazie lub jest brany z listy zakladanej za 
pomoca rozkazu @L. W przypadku jego  braku  wykorzystywany  jest  kanal 
monitora (tryb bezpolaczeniowy). W przypadku wielokrotnego polaczenia z 
tym  samym   korespondentem   dokonywana   jest   automatyczna   zmiana 
identyfikatora wtornego (SSID). 
D - przerwanie polaczenia.
F sek - czas oczekiwania na odpowiedz (FRACK)  w  sek,  standardowo  4. 
Wartosci powyzej 16 oznaczaja wielokrotnosc 10 ms. 
G 0|1 - wczytanie informacji  (0)  lub  stanu  programu  (1)  w  trybie 
podporzadkowanym.
I <wlasny_znak> - wprowadzenie wlasnego znaku.
JHOST 0|1 - przelaczanie trybu terminalowego (0) i podporzadkowanego (1).
L [0 ... 10] - wyswietlenie informacji o stanie wybranego kanalu.
M NIUSC+- - wybor trybu monitorowania, standardowo IU.
N 0...127 - liczba powtorzen, standardowo 10, 0 - nieograniczona.
O 1...7 - liczba niepotwierdzonych pakietow (MAzFRAME), standardowo 4. 
P 0...255 - persistence, standardowo 64, przy pracy w systemie DAMA 
stosowana jest wartosc 255 niezaleznie od wprowadzonej.
R 0|1 - wlaczenie lub wylaczenie retransmisji.
QRES - przelaczenie w tryb terminalowy (jak JHOST 0).
S 0...20 - wybor kanalu, 0 - tryb bezpolaczeniowy.
T 0...127 - TzDELAY w wielokrotnosci 10 ms, standardowo 30.
U 0|1 - nadawanie tekstu powitalnego (1), standardowo 0.
V 1|2 - wybor wersji protokolu Az.25, stosowana wersja 2.
W 0...127 - czas slot time, wielokrotnosc 10 ms, standardowo 10.
z 0|1 - blokada nadawania (0).
Y 0...10 - maksymalna liczba polaczen, 10.
@A1  0...65535  -  parametr  usredniania  SRTT   przy   wzroscie   RTT, 
standardowo 7. SRTT = (A1WSRTT+RTT)/A1+1). DAMA.
@A2 0...65535 - parametr usredniania SRTT przy spadku RTT,  standardowo 
15. SRTT = (A2WSRTT+RTT)/A2+1). DAMA.
@A3 2...16 - wspolczynnik do obliczania T1, standardowo 2.  T1=A3WSRTT. 
DAMA.
@B - podanie liczby wolnych buforow.
@C 0...63 - sluzy do ustawienia poziomu reakcji  blokady  szumow,  0  - 
blokada wylaczona.
@D - 0|1 - dupleks (1), normalnie 0.
@I  1...256  -  maksymalna  dlugosc  pakietu  IPOLL,  0  nie  nadawane, 
standardowo 60. DAMA.
@L wyjscie:znak ... - pozwala  na  przyporzadkowanie  kazdemu  z  wyjsc 
znaku osiagalnej przez  nie  stacji  (np.  wezlowej).  @L  bez  podania 
parametru powoduje  wyswietlenie  listy,  @L-  -  jej  skasowanie.  Dla 
retransmisji skrosnej lista musi  zawierac  znaki  obu  uczestniczacych 
stacji. 
@S - informuje o stanie polaczenia.
@ST wyjscie - dane statystyczne odnoszace sie do podanego  wyjscia.  Sa 
to w kolejnosci: numer wyjscia, jego  typ,  calkowita  liczba  nadanych 
pakietow,  liczba  nadanych   pakietow   informacyjnych   (I),   liczba 
potwierdzonych pakietow  informacyjnych,  calkowita  liczba  odebranych 
pakietow,  liczba  odebranych  pakietow  informacyjnych   (I),   liczba 
prawidlowo  odebranych  pakietow  informacyjnych  oraz  liczba   bledow 
wystepujacych w kontrolerze USCC (dla  modemow  -  0).  @ST-  sluzy  do 
zerowania wskazan.
@T2 0...255 - czas T2, 100 W 10 ms.
@T3 0...32267 - czas T3, 18000 W 10 ms.
@T4 - odpowiada czasowi T2 dla DAMA.
@TA  -  TzTAIL,   odcinek   czasu   przed   wylaczeniem   nadajnika   w 
wielokrotnosci 10 ms (0 - 65535). Modemy  wyposazone  w  obwod  scalony 
7910/7911 moga wymagac dobrania wartosci tego parametru.
@U 0|1 - Ustala czy pakiety nienumerowane UI nadawane sa z bitem POLL.
@V 0|1 - wlaczenie lub wylaczenie kontroli znakow, standardowo 0.
     Brak jest nastepujacych rozkazow  zawartych  w  oprogramowaniu  TF 
(2.3b): A, E, H, K, @F, @K i @M. 
     Po polaczeniu z wezlem pracujacym w systemie DAMA TFPCz przechodzi 
automatycznie w ten tryb i nadaje informacje jedynie na  rozkaz  wezla. 
Pakiety odebrane od wezla DAMA wyswietlane  sa  w  okienku  monitora  z 
dodatkiem [DAMA].
     W systemie DAMA stacja uzytkownika kontaktuje  sie  z  wezlem  nie 
proszona jedynie w trakcie wywolania, dalsza komunikacja sterowana jest 
przez wezel ktory odpytuje po kolei wszystkie polaczone stacje. Daje to 
zmniejszenie liczby kolizji pomiedzy nie  slyszacymi  sie  stacjami.  W 
okolicach w ktorych brak jest wezlow DAMA  niemozliwe  jest  stosowanie 
tego systemu. Parametry dla systemu DAMA sa  niezalezne  od  ustalonych 
dla zwyklej pracy packet-radio.
     Sterownik TFPCz moze obslugiwac do szesciu  wyjsc  zewnetrznych  i 
dwa wyjscia lokalne (moga one byc wykorzystywane do polaczen probnych). 
Wyjscia te ponumerowane sa  od  0  do  7.  W  przypadku  korzystania  z 
wiekszej liczby wyjsc poszczegolne rozkazy musza  zawierac  odpowiednie 
numery  zakonczone  dwukropkiem,  przykladowo  C  1:  <znak>.  Meldunki 
wyswietlane na ekranie poprzedzone  sa  takze  numerem  wyjscia.  Numer 
ostatnio uzywanego wyjscia jest zapamietywany przez TFPCR dzieki  czemu 
nie musi on byc powtarzany w kazdym  rozkazie  przeznaczonym  dla  tego 
samego wyjscia. Niektore z programow terminalowych moga jednak  wymagac 
powtarzania numeru w kazdym z rozkazow.
     Rozkazy: B, O, P, T, W, z, @C, @D, @T2, @T4 i @TA odnosza  sie  do 
kazdego z wyjsc oddzielnie.

     C.5. BLOKADA SZUMOW.

     Sterownik  TFPCz  jest  wyposazony  w  podprogram  blokady  szumow 
pozwalajacy na otwarcie blokady szumow odbiornika. Prog reakcji blokady 
szumow TFPCz ustalany jest za  pomoca  rozkazu  @C  0...63.  Wartosc  0 
powoduje wylaczenie tej funkcji, pozostale  -  wartosc  progowa,  ktora 
powinna byc ustalona  praktycznie  na  podstawie  obserwacji  wskaznika 
nadawanie/odbior.  Proby  dobrze  jest  rozpoczac   od   wartosci   25. 
Podprogram blokady szumow reaguje tylko na sygnaly packet-radio  o  tej 
samej  szybkosci  transmisji  i  powinien  byc  wylaczony  w   kanalach 
mieszanych (przykladowo 1200/9600 bit/s). 

     C.6. UZUPELNIENIA W WERSJI 2.00

- Obsluga plytki BayCom USCC (parametr -PUSCC) z czterema wyjsciami.
- Obsluga dwoch modemow  BayCom  rownolegle  (nalezy  podac  dwukrotnie 
parametr -PCOM/LPT). Maksymalna  liczba  wyjsc  wynosi  8  z  tego  dwa 
ostatnie moga byc uzywane jedynie do polaczen wewnetrznych.
- Obsluga plytki DRSI (parametr -DR, rozkazy P, @ST).
- Rozne kolory nadawanych i odbieranych tekstow (parametr -C).
-  Parametr  TzTAIL  dla   modemow   wyposazonych   w   obwod   scalony 
AM7910/11 (rozkaz @TA).
- Mozliwosci pracy jako wezel skrosny (rozkaz @L).
- Zwiekszenie liczby kanalow logicznych do 20.






     DODATEK D. ZESTAW ROZKAZOW OPROGRAMOWANIA WA8DED.

C <znak> [<znak>...]    -  connect,  rozkaz  nawiazania  polaczenia  ze 
stacja o podanym znaku,  w  miare  potrzeby  przez  odpowiednie  stacje 
przekaznikowe.
D                       - disconnect, rozkaz przerwania polaczenia.
F <sek>                 - frame acknowledge, czas oczekiwania na 
                          pokwitowanie (1 - 15, standardowo 4).
H                       - wyswietlenie listy odbieranych stacji (=MH).
H n                     - n = 0 : zaprzestanie prowadzenia listy.
                          n = 1 : wznowienie prowadzenia listy.
                          n = 2 : kasowanie listy.
                          n > 2 : okresla dlugosc listy.
I <znak>                - podanie wlasnego znaku.
K n                     - n = 0 : pakiety monitorowane  wyswietlane  sa 
                                  bez podania czasu.
                          n = 1 : do  tresci  informacji  o  stanie 
                                  programu dodany jest czas i data.
                          n = 2 : czas i data dodane sa tez do tresci
                                  pakietow monitorowanych.
K HH:MM:SS              - ustawienie zegara.
K MM/DD/RR              - ustawienie daty w formacie amerykanskim.
K DD.MM.RR              - ustawienie daty w formacie europejskim.
M s                     - tryb monitorowania  (s  moze  byc  jedna  z 
                          ponizszych mozliwosci lub ich kombinacja).
                          N - monitor wylaczony.
                          U - monitorowanie pakietow UI.
                          I - monitorowanie pakietow I.
                          S - monitorowanie pakietow sterujacych.
N <liczba>              - retry, maksymalna liczba powtorzen (0 - 127, 0 
                          nieograniczona, standardowo 10). 
O <liczba>              - mazframe, maksymalna liczba niepokwitowanych 
                          pakietow (1 - 7, standardowo 4)
P <wartosc>             - parametr p-persistence (0 - 255,  standardowo 
                          64).
R 0|1                   - wlaczenie  lub   wylaczenie   retransmisji 
                          pakietow.
T <dlugosc>             - tzdelay,  czas  oczekiwania  po  wlaczeniu 
                          nadajnika (w jednostkach po 10 ms, 0  -  127, 
                          standardowo 30).
U 0|1                   - nadawanie tekstu powitalnego CTEzT lub 
                          rezygnacja z niego.
U 1 <tekst>             - wprowadzenie tekstu powitalnego.
W <czas>                - okreslenie odcinka czasu "slot time" (0 -127, 
                          standardowo 10).
Usprawniony sposob losowego dostepu do kanalu polega  na  wygenerowaniu 
liczby losowej, porownaniu jej  wartosci  z  parametrem  p-persistence, 
jezeli wartosc ta jest  mniejsza  nastepuje  odczekanie  odcinka  czasu 
rownego slot time przed  podjeciem  ponownej  proby.  Dla  dopuszczenia 
innych do glosu zalecana jest wartosc p-persistence 40 - 64 i slot time 
10 ms. 
z 0|1                   - zablokowanie  (lub  aktywacja)  przelaczania 
                          nadawanie - odbior (PTT).
Y <liczba>              - dopuszczalna liczba rownoleglych polaczen (0 
                          do 10, standardowo 4).
@B                      - lista wolnych buforow.
@D 0|1                  - pol dupleks (0) lub pelny dupleks (1).
@S                      - informacja o biezacym stanie polaczenia.
@T2 <czas>              - odcinek czasu T2 (0 - 65535, w jednostkach po
                          10 ms).
@T3 <czas>              - odcinek czasu T3, j.w.
@V 0|1                  - wlaczenie   lub   wylaczenie   kontroli 
                          prawidlowosci znakow.
     Rozkazy C, D, F, N i O odnosza sie do aktualnie aktywnego  kanalu, 
jezeli aktywny jest kanal 0 - do wszystkich.
     Rozkazy H i K zawarte sa w wersji  oprogramowania  NORD><LINK  dla 
TNC2c, dla oprogramowania WA8DED istnieje zastepcza funkcja K. 


