VHF/UHF DUPLEXER


Vertikale dual-band antennes voor 2 meter en 70 cm zijn tegenwoordig erg populair. Misschien heb je een aparte sets voor beide banden, of heeft je multiband set twee aparte antenne uitgangen. Andersom kan natuurlijk ook: je hebt een multiband set met 1 uitgang maar twee aparte antennes voor 2 meter en 70 cm. Je blijft dan aan het ompluggen, of je moet een dure schakelaar of -relais kopen. Met een schakelaar of relais kan je echter niet echt duplex werken (b.v. zenden op 2 meter en tegelijkertijd naar je tegenstation op 70 cm luisteren). Wat je nodig hebt, is een duplex filter. Je kunt er natuurlijk eentje kopen (prijs varieert van 60 tot 100 gulden), maar je kunt er ook zelf eentje maken! Het apparaatje is te gebruiken voor full duplex met een vermogen van maximaal 25 watt. De informatie en de plaatjes komen uit het VERON verenigingsblad Electron van april 1996. Ik heb er inmiddels zelf ook eentje gemaakt (kosten ongeveer een tientje) en die werkt uit de kunst!

Zo ziet het apparaatje er van boven uit (afbeelding 1):

Gereedschap / meetapparatuur
Je hebt natuurlijk een soldeerbout nodig en een power / swr meter (geschikt voor 2 meter en 70 cm) voor de afregeling. Een multimeter is handig om e.e.a. te controleren. Uiteraard heb je voor de afregeling een goede (50 Ohm) antenne nodig, maar liever nog een 50 Ohm dummy load die geschikt is voor frequenties tot 500 MHz.

Componenten
1 metalen of blikken kastje (b.v. Teko model 373), ik heb zelf een blikken kastje van een oude TV tuner gebruikt (uit de junkbox).

1 blikken kastje (b.v. Teko model 373) HF dicht. Ik heb zelf een blikken kastje van een oude TV tuner gebruikt (uit de junkbox).
3 HF chassis pluggen (liefst BNC of N). In plaats van chassis pluggen kun je ook direct coax kabel aan het filter vast solderen met aan het uiteinden een geschikte plug (zo heb ik het gedaan).
2 variabele folie condensatortjes van 40 pF (kleur wit): C1 en C2
2 variabele folie condensatortjes van 22 pF (kleur: groen): C3 en C4
1 variabele folie condensator van 10 pF (kleur: geel): C5
3 spoeltjes gemaakt van 1 mm dik koper of verzilverd draad (diameter 6.5 mm, 4.5 winding): L1, L2, L3
2 spoeltjes gemaakt van 1 mm dik koper of verzilverd draad (diameter 4 mm, 1.5 winding): L4, L5

Schema (afbeelding 2):

De bouw
Je kunt de onderdeeltjes op de bodem van het blikken kastje solderen, ik heb zelf eerst een stukje printplaat gebruikt (geen experimenteer print met gaatje maar gewoon met een glad koperen laagje), en het printplaatje op een paar punten aan het kastje gesoldeerd.

Kijk eens naar afbeelding 1: de drie spoeltjes voor 2 meter moeten steeds in een hoek van 90 graden t.o.v. elkaar staan (anders beinvloeden ze elkaar te veel). Als je het zo monteert heb je geen magnetische afscherming nodig. In het 2 meter gedeeltje gebruik je de variabele condensatortjes (C1 en C2) als steuntjes voor de spoelen. Je soldeert dus 1 pootje op de grond en 1 pootje in de lucht. Het pootje in de lucht is het steuntje voor de spoel, de spoel "zweeft" dus in de lucht. In het 70 cm gedeelte is het precies andersom: de spoeltjes zitten met 1 pootje op de grond en 1 pootje in de lucht. Het spoelpootje in de lucht is een steuntje voor de condensatortjes die in de lucht "zweven".

Afregelen
Het schema is erg simpel, het kan bijna niet fout. Controleer toch nogmaals of je alles volgens het schema (afbeelding 2) hebt aangesloten. Meet m.b.v. de multimeter of er kortsluitingen zijn. Als je twijfelt, ga dan NIET verder met het afregelen want als er kortsluiting wordt gemaakt, dan kun je de eindtrap van je set opblazen!

Sluit een 2 meter set aan op de 2 meter ingang van de duplexer. Sluit de SWR / power meter aan op de uitgang van de duplexer. Sluit de SWR / power meter af met een goede 2 meter antenne of liever nog een 50 Ohm dummy load (let op het vermogen). Regel het apparaatje eerst af met laag vermogen: b.v. max. 5 watt.

Maak even (paar seconden) een 2 meter signaal en bekijk vermogen. Laat de PTT knop weer los en stel de variabele condensatoren C1 en C2 een beetje bij. Maak weer een 2 meter signaal en bekijk opnieuw het vermogen. Herhaal dit totdat het vermogen maximaal is (de SWR zal rond de 1:1 zijn). LET OP: dus NIET afstemmen tijdens het zenden: even zenden en meter bekijken, PTT knop los (niet zenden) en dan weer een beetje bijregelen. Het duplex filter is vrij breedbandig op 2 meter, stel voor het afregelen je set dus in op een frequentie in het midden van de 2 meter band.

De afregeling op 70 cm gaat zo'n beetje hetzelfde (met condensatortjes C3, C4 en C5). Mijn duplex filter laat bijna de hele 70 cm band door maar "op de randjes" iets minder (SWR nog steeds acceptabel hoor!) Wil je laag in de 70 cm band werken (repeaters en USB stuk) stel de set dan in tussen de 432 en 433 MHz. Wil je hoger in de band werken (simplex, ATV, SSTV en packet) stel de set dan in op een hogere frequentie b.v. rond de 435 MHz.

Dit projectje doe je uiteraard op eigen risico, maar als je de schema's uit de Electron goed bekijkt, dan kan het eigenlijk niet mis gaan. Dan nog wat foto's van mijn versie zonder chassis delen maar stukjes coax aan het filter gesoldeerd. Let a.u.b. niet op het soldeerwerk, dat ziet er wat rommelig uit. Het filtertje werkt echter uitstekend!