Iklimi, verimli topraklari, ormanlari, akarsulari,
gölleri ve önemli göç yollari üzerinde bulunmasi dolayisiyla eski çaglardan beri
önemli bir yerlesim merkezi olan Sakarya’nin ilk yazili tarihi M.Ö. XII.
yüzyila kadar uzanmaktadir.
Ilk
yerlesik kavmi Frigler olan bölgede daha sonra sirasiyla; Bithynialilar, Kimmerler,
Lidyalilar, Persler, Romalilar ve Bizanslilar hakimiyet kurmuslardir. Bizanslilara ait en
ünlü eser, 560 yilinda Sakarya Nehri üzerinde kurulan Justinianos
köprüsüdür.
Selçuklularin Anadolu’ya girmesinden sonra
toprak kaygisina düsen Bizanslilar, iki devlet arasinda hudut olan Sakarya Nehri boyunca
çok sayida hudut muhafaza kaleleri kurmuslardir. Halen harabe halinde olan bu kalelerden
en önemlileri; Seyifler, Harmantepe, Adliye, Kurtköy, Çobankale, Pasalar ve Mekece
kaleleridir.
1071 Malazgirt zaferiyle Anadolu’nun
Türklere açilmasindan sonra, Selçuklu Sultani Alparslan’in komutanlarindan Artuk
Bey’in Izmit yakinlarinda Bizanslilari bozguna ugratmasiyla bölge, Selçuklularin
idaresine girmistir.
Selçuklularin
zayiflamasiyla kisa bir süre Ilhanlilarin elinde kalan bölge,1291’de
Osmangazi’ye bagli boy beylerinden Konur Alp tarafindan fethedilerek Osmanlilarin
hakimiyetine geçmistir
1313-1337 yillari arasinda da Osmaneli,
Mekece, Pamukova, Geyve, Mudanya, Akyazi, Mudurnu, Düzce, Sapanca, Kandira, Bursa, Iznik,
Gemlik ve Izmit’ in fethiyle birlikte bölge, tümüyle Osmanli idaresine
geçmistir.
1563’te köy, 1646’da
Bolu’ya bagli bir nahiye olan Adapazari’ nin 1658’de tekrar köy, 1692’de
kaza, 1701’de Sapanca’ya bagli bir köy, 1742’de nahiye ve 1837’de
Izmit Sancagi’na bagli bir kaza haline getirildigi tarihi kayitlardan
anlasilmaktadir.
1852’de Kocaeli Mutasarrifligina
baglanan Adapazari, 22 Haziran 1954 tarihinde 6419 sayili kanunla il
olmus ve “Sakarya” adini almistir.
26 Mart 1921’ de Yunan isgaline
ugrayan bölge, 21 Haziran 1921 tarihinde düsman isgalinden kurtarilmistir.
Nitekim 21 Haziran tarihleri, ilin düsman isgalinden kurtarilisinin yil dönümü
olarak her yil törenlerle kutlanmaktadir.
Kurtulus savasinda önemli bir yeri olan Adapazari,
Ali Fuat CEBESOY, Sirri BEY, Hasan Cavit Bey, Koçzade Mahmut Bey, Yüzbasi
Abdurrahman Bey, Kaymakam Tahir Bey gibi Kuva-i Milliyenin pek çok kahramanina yardim ve
destekle Milli Mücadelenin serefli sayfalarinda yer almistir.
|
