Tarihi göç yollari üzerinde bulunan Sakarya’nin Türk hakimiyetine girmesinden sonra Türk-Islam kültürü, kültürel yapiyi sekillendirerek kalici olurken, 19.yüzyilin ikinci yarisindan sonra bölgeye yerlesen Kafkas ve Balkan göçmenleri ile Dogu Karadeniz, Dogu ve Güneydogu Anadolu göçmenleri kültürel yapiya ayri bir güzellik ve zenginlik katmislardir. Dolayisiyla, Sakarya’ya özgü bir folklordan ziyade, çok renkli bir folklorik yapi söz konusudur. 

      Gerçekten Ilimiz, milli kültürümüzün, milli önceliklerimizin bir seromonisi durumunda olup, en eski kültür ve folklorik özellikler, Hendek, Geyve ve Tarakli ilçelerimizde görülmektedir. 

      Yerli halkin örf ve adetleriyle iç ve dis göçlerle gelenlerin kendilerine has örf ve adetleri karismistir. Ilimizin bu özelligi el sanatlarina, mimariye, gelenek ve göreneklerine ve yasam biçimine kadar yansimistir. Geleneksel hayat tarzi halen, sehir merkezlerinden ziyade küçük yerlesim birimlerinde birbirleriyle çatismadan yan yana yasatilabilmektedir.  

      Geleneksel sanatlar yönüyle de oldukça zengin olan ilimizde eskiden yaygin olan çömlekçilik, agaç oymaciligi, mobilyacilik, dokumacilik, el örgü isleri, süpürgecilik, sepetçilik ve bakircilik modern teknolojiye yenik düserek unutulmaya yüz tutarken halen az da olsa Tarakli yöresinde, agaç isçiligi ve oymaciligi görülmektedir. Nitekim, il merkezindeki “Hasircilar, Semerciler, Pabuççular, Tigcilar” gibi mahalle isimleri, geçmiste geleneksel el sanatlarinin ilimizdeki önemini ortaya koymaktadir.  

      Ilimizde; tescili ve tasnifi yapilmis kültür varliklarinin sergilendigi il merkezindeki Atatürk Müzesi ile Geyve Alifuatpasa Beldesindeki Kuva-i Milliye Müzesi olmak üzere 2 müze bulunmaktadir. 

      Geleneksel konut mimarisinde 158 konut mevcut olup, bunlarin 38’i Adapazari’nda, 85’i Tarakli’da, 23’ü Sapanca’da, 6’si Pamukova’da, 5’i Karasu’da ve 1’i Akyazi Kuzuluk Beldesindedir. 

      Ilimizde Tescili Yapilmis Kültür Varliklarindan; 24 cami, 15 mezarlik, sehitlik ve türbe, 5 çesme, 7 kale, 4 hamam, 3 köprü, 1 imaret, 158 tarihi konut, 24 çinar ve 3 selvi agaci ve 13 sit alani bulunmaktadir. 

a)  Kültür Hizmetleri:     

      Ilimiz Kültür Merkezi Insaati, 04.11.1999 tarihinde Sakarya Üniversitesi Rektörlügü ile Kültür Baskanligi arasinda yapilan bir protokolle Sakarya Üniversitesi’ne tahsis edilmistir. 

      Valiligimiz, Il Kültür Müdürlügü ve Çagdas Yasami Destekleme Dernegi Besiktas Subesinin isbirligi ile yaptirilan prefabrik Kültür Merkezi tamamlanmak üzere olup, kisa zamanda hizmete açilacaktir. 

      Kültür Bakanligi’na tahsisli Devlet Güzel Sanatlar Galerisi binasi ile 1 adet lojman depremde yikilmis olup, galeri hizmetleri Kültür Müdürlügümüzde gerçeklestirilmektedir.

      Tarihi eski Defterdarlik binasi Devlet Güzel Sanatlar galerisi olarak kullanilmak üzere Kültür Bakanligina tahsis edilmis olup, onarim islemleri devam etmektedir.

      Ilimiz geneli itibariyle 15 adet Halk Kütüphanesi  mevcut olup, bu kütüphanelerde toplam 105.765 adet kitap ve sürekli yayin bulunurken, kütüphanelerden istifade eden okuyucu sayisi 150.737 kisi olarak tespit edilmistir. 

      Ilimizde, çocuk kütüphanesi, milli kütüphane, konservatuar, opera, bale, orkestra, sanat galerisi, fuar ve tiyatro gibi kültürel birim ve etkinlikler mevcut olmayip, 3 adet sinema bulunmaktadir. 

b)  Özel Kutlama Günleri ve Senlikleri   : 

      Adapazari’nda 21-23 Haziran tarihleri arasinda  Kurtulus Senlikleri ve Fotograf Yarismasi, Sakarya Üniversitesi Esentepe Kampüsünde 20-24 Mayis tarihleri arasinda Bahar Senlikleri ve Ramazan ayi süresince Kitap Fuari, Akyazi’da Haziran ayinda Büyük Karapinar Senlikleri ve Temmuz ayinda Kadirga Senligi,Geyve’de her yil 10 Ocak tarihlerinde Ali Fuat CEBESOY’u anma törenleri, Haziran ayinda Kiraz Festivali, Temmuz ayinda Kirca Yaylasi Senlikleri ve Eylül ayinda Panayir, Hendek’te Temmuz ayinda    Çigdem Yaylasi Senlikleri, Karasu’da 1 Temmuzda Denizcilik ve Kabotaj Bayrami, Temmuz ayinda Findik ve Turizm Festivali, Kaynarca’da 3 Mayis’ta Kurtulus Günü ve Senlikleri, Pamukova’da Agustos-Eylül aylarinda Hayvan ve Emtia Panayiri, Sapanca’da 22 Haziran’da  Kurtulus Senligi ve Temmuz ayi içinde 1 gün süreyle Kültür Sanat Festivali, Sögütlü’de Agustos ayinda Tarim Hayvancilik ve Süt Festivali, Tarakli’da Haziran ayinin Pazartesi günü ile baslayan ilk haftasinda  Hidirlik Senligi (geleneksel pilav günü) ve Eylül ayinda Panayir düzenlenmektedir.