achtergrondinformatie over ISS zichtbaarheid

Op deze pagina zal ik trachten wat uit te leggen over satellietzichtbaarheid.
Als voorbeeld neem ik ISS, maar het verhaal is natuurlijk algemeen.
Dit alles vanuit eigen ervaring en volgens eigen inzicht


Wat is nodig om ISS te kunnen zien?

Allereerst natuurlijk, moet ISS boven de horizon zijn. Dit is het eenvoudige en logische deel van het verhaal.
ISS is een enorme constructie, en de reden dat we die vanaf Aarde kunnen zien is het feit dat het
beschenen wordt door de ZON.
ISS wordt dus alleen beschenen door de zon, en moet dus de zon 'zien'. De zon mag dus niet achter de
Aarde verscholen gaan (gezien vanuit ISS).
Als, vanuit het standpunt van de aardbewoner, de zon echter boven 'zijn' horizon is, valt ISS weg tegen
de achtergrond (de blauwe lucht). Er moet dus een situatie zijn, waarbij de zon voor de aardbewoner ver
genoeg onder de horizon is, maar waarbij ISS nog wel door de zon beschenen wordt.
En dat is natuurlijk in de ochtend- of avondschemering.
Er zijn nog meer factoren die meespelen, maar we houden het nu even eenvoudig.
De sleutelwoorden zijn dus:

• Zon moet onder zijn (maar niet te ver)
• Het moet donker zijn, eigenlijk schemering
• ISS moet boven de horizon zijn
• en geen wolken of in ieder geval geen wolkendek

In het algemeen kan gesteld worden, dat een zichtbare overkomst van ISS maximaal 10 minuten duurt.
De duur van overkomst is afhankelijk van een aantal factoren: de baan die ISS op dat moment beschrijft
is een hele belangrijke.  Naarmate ISS minder hoog boven de horizon komt, is hij dus korter te zien.
Verder kan het gebeuren dat ISS, terwijl die hoog aan het firmament beweegt, ineens uitdooft: ISS
verdwijnt op dat moment in de aardschaduw. Een leuke gewaarwording

ISS vliegt op een hoogte van maximaal 400 km boven ons, en een omwenteling om de aarde neemt
ongeveer anderhalf uur in beslag. Met de hierboven beschreven omstandigheden, is ISS dus soms 2
omwentelingen achter alkaar te zien in de schemerperiode.
En natuurlijk alleen als het weer meezit, en dat wil in Nederland wel eens tegenvallen.


Waarom veranderen de overvliegmomenten van ISS telkens?

De omlopen van ISS zijn zodanig gekozen, dat er geen compleet aantal per 24 uur wordt doorlopen.
ISS maakt ongeveer 15 1/4 omwentelingen per dag, ieder van ongeveer 1 1/2  uur, op een hoogte
van ongeveer 375 km. Zou nu ISS een exact aantal omwentelingen per dag maken, dan kwam het
na 24 uur weer op dezelfde plek boven aarde uit. En omdat dit dus niet het geval is, schuift ISS in feite
iedere dag een stukje 'terug' de dag in, gezien vanuit ons standpunt op Aarde. Daarom verandert dus
het patroon van overkomsten iedere dag een beetje.
Hoe dit patroon jaarlijks verloopt? Daar kom ik straks stadium op terug.

Ik heb overigens een extra pagina geheel gewijd aan de tracking programma's (Orbitron, WXtrack)


Waarom is ISS 's zomers de gehele nacht zichtbaar?

Allereerst even een gedachtenkronkel: Zie het zo dat alle omwentelingen van ISS gelijk zijn, en dat in feite
het enige dat verandert het feit is, dat de Aarde onder deze baan ronddraait.
Deze voorstelling van zaken kan verhelderend werken.
's Zomers, in ieder geval in Nederland en alles wat ten noorden van ons ligt, zal de zon nooit al te diep
onder de horizon verdwijnen. Vanuit astronomisch standpunt gezien wordt het in de periode van half mei
tot half juli ook nooit meer echt donker.
We praten in feite eerder over een lange schemering dan over een korte nacht !
Het voordeel voor de ISS-kijkers is, dat ISS dus in deze periode ALTIJD zichtbaar is  (tenminste....
als ISS boven de horizon is!). Kijk eens naar onderstaand plaatje:



ISS overkomst in de zomernacht

Dit  is een aardige voorstelling van zaken van ISS overkomst in de zomernacht.
Deze situatie gold voor een nacht, vroeg in juli 2003. Het tijdstip is rond 2 uur.
De gele sinusachtige lijn is de scheiding tussen dag en nacht. Rechtsboven is er daglicht, linksonder is het
'donker'. Amsterdam slaapt (nou ja...), ISS staat boven de horizon (dat kun je zien, want de rode
'zichtbaarheidscirkel omvat  bijna geheel Europa). Omdat deze zichtbaarheidscirkel eveneens in het
daglichtgedeelte valt, beschijnt de zon dus ISS. Derhalve (als er geen wolken zijn, natuurlijk) kunnen wij
eenvoudige Hollanders (en andere Europeanen) ISS aanschouwen.


Terug naar de satellietpagina of gewoon naar de startpagina