Het hier beschreven toverkastje heeft de eigenschap de vaak met veel moeite verstopte waslijnen (denk aan boze huisverhuurders, schoonheidsbewaarders en duivenmelkers) op een fantastische manier aan te passen op de transceiver met een standaard 50 ohm coaxiale ingang.

De condensatoren: een enkel gedeelte van een duocondensator uit een ontvanger heeft al een waarde van ca 500 pF. Wanneer men er twee heeft kan men de kast al gaan bouwen. Het enige wat men moet kopen is het draad voor de spoelen. Hiervoor heeft men ongeveer 2,5 meter aardleidingdraad nodig (vertind 6 mm2). Deze draad is 2,7 mm dik.  Cor gebruikte  'gewone' koperkabel.

Hierna kunnen we de gaatjes voor de windingen gaan boren. Boor de gaatjes ongeveer 1,5 x de te gebruiken draaddikte, anders wil de spoel er straks niet goed inlopen.

Het is wel duidelijk dat eerst de spoel van 16 windingen schroefdraadsgewijs in het plaatje wordt geschroefd en daarna de koppelspoel van 4 windingen. '

Bij het wikkelen op het blikje (een flesje kan ook goed dienst doen als vorm) is er aan beide einden een winding meer genomen dan nodig is. Die extra winding is bestemd om na het inschroeven als draadeinde te benutten en wordt daartoe recht gebogen als alles klaar is. '

Nu hebben we nog een 8-standen schakelaar nodig voor het omschakelen van de aftakkingen op de spoel. In zijn eenvoudigste vorm kan zo'n schakelaar bestaan uit een snoertje met een krokodillebekje . . .

We maken steeds om de 2 windingen een aftakking. Samen met de parallelcondensator kunnen we de kring dan over een heel groot gebied in resonantie brengen.

Op het moedercontaet van de schakelaar is een tweede variabele condensator aangesloten, die geisoleerd is opgesteld en waarvan de vaste platen naar een coax-aansluiting gaan. Op deze coaxplug wordt de antenne-ingang van de ontvanger aangesloten met een kabeltje.

Het perspex plaatje kan met 2-componenten lijm op de bodem van een kastje worden gelijmd voor een stevige ondersteuning van de spoelen.

De spoel van 16 windingen heeft een diameter van 5 cm en spoel van 4 windingen 7,5 cm.

Maar dit is niet zo kritiseh. Men kan ieder draadje, dan wel een antenne met open feeder (kippenladder) aanpassen. Ook antennes, die met coax worden gevoed en niet in afstemming zijn kunnen met dit systeem prima in resonantie worden gebraeht. De verliezen in de eoaxkabel vallen in dat laatste geval echt wel mee.

Opmerkingen:

Bij gebruik als aanpassingsunit bij zenders moeten de variabele condensatoren een wat grotere plaatafstand hebben. Cor ondervond dit  bij gebruik op 80 meter, waarbij, met zijn antenne, vonkoverslag plaatsvond

John – PAoJWM, gebruikt zelf ook zo'n Z-match bij zijn zender en vindt het gemakkelijker werken dan met een rolspoel.

Verklaring van de werking:

1. antenne ohms maken (resonantie)

2. antenneweerstand transformeren naar kabelimpedantie

PRAKTISCHE ERVARINGEN

De redaktie van CQ-PA bouwde deze Z-match na en is er erg enthousiast over.

Op de foto rechts het resultaat.

Zoals.u ziet zijn er vele wegen die naar Rome leiden. ..

De spoel is wat kleiner uitgevallen i.v.m. ruimte in het kastje. Ook werd er dunner draad gebruikt. Een en ander is dus echt niet kritisch.

De spoel bleek niet vastgelijmd te hoeven, hij hangt eenvoudig aan zijn aansluitdraden; maar iedere nabouwer kan naar eigen inzicht te werk gaan.

Duidelijk is te zien hoe de verschillende aftakkingen op de spoel zijn gesoldeerd.

Over die aftakkingen nog het volgende: Het is belangrijk, dat het niet-gebruikte deel van de spoel wordt kortgesloten.

Op deze wijze wordt vermeden, dat dit deel van de spoel in combinatie met zijn eigen capaciteit ongewenste nevenresonanties veroorzaakt (dipper-effect). Bovendien wordt door het kortsluiten de Q laag, zodat de kringstromen binnen de perken blijven. Het klinkt misschien wat vreemd, maar in de praktijk bleek de spoel behoorlijk warm te worden bij zenden met een vermogen van 100 watt indien er niets was kortgesloten!  De tuner veroorzaakte duidelijk verliezen.

Nadat het open deel van de spoel was kortgesloten verdween dit verschijnsel terwijl bovendien bleek dat verlaging van de Q verder geen nadelige effecten had op de verliezen van de tuner.

Integendeel! Het rendement van de Z-match kan worden gemeten door de antenne tijdelijk te vervangen door een dummy-load en de HF spanning aan de ingang en de uitgang van de Z-match te meten en te vergelijken.

Het meten van de HF spanning gebeurt met een simpele diode-detector.     

Het instellen van de Z-match (bij zenden)

Zelf prefereert de auteur de laatste methode, aangezien hij dan zeker weet, dat hij het maximum in de antenne pompt. Bovendien zijn de meeste SGV-meters veel te ongevoelig voor QRPwerk.